large_فقه مسائل بورسی1.png

medium_فقه مسائل بورسی1.png

small_فقه مسائل بورسی1.png

thumbnail_فقه مسائل بورسی1.png

فقه مسائل بورسی1.png

فقه بورس

فقه-بورس

فقه مسائل بورسی

مشخصات فردی: استاد آیت‌الله حاج شیخ هادی عباسی در سال&nbsp;۱۳۳۹ هجری شمسی در خانواده‌ای روحانی و اهل علم در روستای آغوی از توابع شهرستان تربت حیدریه دیده به جهان گشود. ایشان در سراسر کشور به عنوان استاد اخلاق و عرفان شناخته می‌شوند.تحصیلات حوزوی:&nbsp;ایشان پس از چند سال تحصیل در حوزه علمیه مشهد، در سال&nbsp;۱۳۵۳ به حوزه علمیه قم هجرت نمودند. با جدیت و شوق فراوان، علوم مختلفی چون فقه، اصول، تفسیر، فلسفه، کلام، عرفان، هیئت، نجوم، ریاضیات و حدیث را در محضر بزرگان فراگرفتند و در سن&nbsp;۲۱ سالگی به درجه اجتهاد نائل آمدند و از مراجع و بزرگان حوزه، اجازه روایت و استنباط دریافت کردند.برخی از اساتید برجسته ایشان عبارتند از:<ul><li style="text-align:justify;">مقام معظم رهبری (تفسیر و نهج‌البلاغه)</li><li style="text-align:justify;">آیت‌الله شهید مطهری</li><li style="text-align:justify;">آیت‌الله العظمی بهاءالدینی</li><li style="text-align:justify;">آیت‌الله العظمی گلپایگانی</li><li style="text-align:justify;">آیت‌الله العظمی سید مصطفی خوانساری</li><li style="text-align:justify;">آیت‌الله العظمی میرزا هاشم آملی</li><li style="text-align:justify;">آیت‌الله العظمی فاضل لنکرانی</li><li style="text-align:justify;">آیت‌الله شیخ مرتضی ستوده</li><li style="text-align:justify;">استاد محمدرضا حکیمی (ادبیات)</li><li style="text-align:justify;">علامه حسن‌زاده آملی (که حدود&nbsp;۳۵ سال در محضر ایشان علوم گوناگون عقلی، نقلی و معرفتی را فرا گرفتند).</li></ul>تدریس و فعالیت‌ها:سوابق تدریس:<ul><li style="text-align:justify;">تدریس و شرح اکثر کتب و متون حوزوی از جمله مکاسب، کفایة الاصول، اشارات ابن سینا، اسفار ملاصدرا و مجمع‌البیان. همچنین ایشان سال‌هاست که مشغول تدریس خارج فقه، خارج اصول، تفسیر و حکمت در حوزه علمیه قم می‌باشند. بایسته به ذکر است که ایشان در حوزه مسائل جدیدی مانند فقه مسائل بورسی و فقه مشاوره نیز دارای کرسی تدریس هستند.</li></ul>فعالیت‌های علمی و فرهنگی:<ul><li style="text-align:justify;">تأسیس چند مدرسه علمیه و مؤسسه فرهنگی.</li><li style="text-align:justify;">تأسیس تشکل اساتید انقلابی حوزه علمیه قم.</li><li style="text-align:justify;">شرکت در کنفرانس‌های مختلف علمی و ارائه مقاله و سخنرانی.</li><li style="text-align:justify;">راهنمایی پایان‌نامه‌های علمی در حوزه و دانشگاه.</li><li style="text-align:justify;">پخش برنامه‌های علمی از شبکه‌های مختلف صدا و سیما و شبکه‌های جهانی.</li><li style="text-align:justify;">فعالیت گسترده در رسانه‌های مکتوب و مجازی.</li></ul>تألیفات و آثار علمی:از ایشان بیش از یکصد اثر علمی منتشر شده است که برخی از آنها عبارتند از:<ul><li style="text-align:justify;">ولایت فقیه (چاپ&nbsp;۱۳۶۲)</li><li style="text-align:justify;">تفسیر قرآن (چند جلد)</li><li style="text-align:justify;">یک دوره لغت قرآن</li><li style="text-align:justify;">تفسیر سور قصار</li><li style="text-align:justify;">شرح منظومه</li><li style="text-align:justify;">تعلیقه کفایة الاصول</li><li style="text-align:justify;">تعلیقه منظومه</li><li style="text-align:justify;">اصطلاحات علوم (چند جلد)</li><li style="text-align:justify;">تلخیص اسفار (۳ جلد)</li><li style="text-align:justify;">شرح مقدمه قواعد</li></ul>

فقه مسائل بورسی 41

طلبه سطح 3 مدرسه تخصصی فقه امام کاظم علیه السلام تحت اشراف آیت الله مکارم شیرازی، عضو مرکز امور نخبگان حوزه علمیه قم، مدرس، نویسنده کتب و مقالات متعدد، همکاری در امور پژوهشی پژوهشگاه های حوزوی و مرکز فقه معاصر تحت نظر استاد حسین اثنی عشری

در جلسه امروز که به مناسبت ولادت حضرت امام حسن عسکری (علیه‌السلام) برگزار شد، استاد عباسی خراسانی با اشاره به شخصیت و هنر امام عسکری در آماده‌سازی جامعه اسلامی برای دوره غیبت، به اهمیت تواضع در رفتار مسلمانان پرداختند. ایشان دو نشانه از نشانه‌های تواضع را بیان کردند: اول، سلام کردن به همه، و دوم، نشستن در قسمت پایین مجلس. استاد بر این نکته تأکید کردند که تواضع در روایات دینی بسیار سفارش شده و سلام کردن به دیگران موجب می‌شود تا انسان در مسیر تواضع قرار گیرد.در ادامه، استاد خلاصه‌ای از جلسه گذشته را ارائه کردند و به بررسی شرعی قراردادهای آتی در بازار بورس پرداختند. ایشان به این نتیجه رسیدند که اصل بازار بورس شرعی است و معاملات در آن بستگی به نوع کارگزار و جزئیات قرارداد دارد. سپس به توضیح قرارداد آتی پرداختند که به موجب آن، فروشنده و خریدار در تاریخ معین به تعهدات خود عمل می‌کنند. قرارداد آتی به تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان اطمینان خاطر می‌دهد فلذا باید در یک بازار اسلامی انجام شود که در آن اضطراب و بی‌ثباتی وجود نداشته باشد.استاد سپس به تعهدات وجه تضمین در قرارداد آتی اشاره کردند که به عنوان شرط ضمن عقد، مبلغی توسط طرفین نزد کارگزار گذاشته می‌شود. این وجه تضمین به عنوان تضمینی برای عمل به تعهدات طرفین عمل می‌کند. علاوه بر این، امکان واگذاری تعهد به شخص ثالث نیز در این قراردادها وجود دارد که تحت عنوان وکالت در وکالت مطرح می‌شود. استاد به بحث شرعی این واگذاری پرداختند و بیان کردند که باید به ادله شرعی توجه شود.سپس به بررسی روایات مربوط به مرابحه و تطبیق آن با بازار بورس و قراردادهای آتی پرداختند. استاد عباسی دو روایت را ذکر کردند که به جواز خرید و فروش کالاهایی که در دسترس نیستند و همچنین اختیار طرفین در خرید و فروش اشاره دارد. ایشان نتیجه‌گیری کردند که در معاملات بازار مشتقه و قرارداد آتی، باید توجه شود که آیا طرفین قرارداد حق دارند تا تعهدات خود را به دیگران واگذار کنند یا خیر. این موارد نیازمند تأمل و بررسی دقیق‌تری در جلسات آینده خواهد بود.

فقه مسائل بورسی 40

درس امروز به بررسی مسائل مستحدثه و به‌ خصوص بورس و بازار مشتقه بر اساس روایات پرداخته است.&nbsp;ابتدا با حدیثی از پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله شروع می‌شود که تأکید بر اهمیت اخلاق دارد. پیامبر فرمودند: «بهترین شما کسانی هستند که اخلاق نیکو دارند». اخلاق نه تنها شخصیت انسان را شکل می‌دهد، بلکه در روز قیامت نیز تأثیر بسزایی در وزن اعمال فرد خواهد داشت. حسن خلق به ارتباطات انسانی و الفت میان افراد کمک می‌کند و در آیات قرآنی نیز به صبر و ارتباط با دیگران اشاره شده است.در ادامه جلسه گذشته، مشروعیت اصل بازار بورس مورد بررسی قرار گرفته است. بیان شد که بورس به‌عنوان بازاری که معاملات متنوعی در آن انجام می‌شود، مشروعیت دارد به شرطی که معاملات آن شامل کالاهای ممنوعه شرعی نباشد و ربا نیز در آن وجود نداشته باشد. بورس به عنوان بازاری نقدی و معاصر با ابزارهای مالی مختلف توصیف شده است.سپس به انواع معاملات در بورس اشاره شد، که شامل معاملات آنی و آتی و مشتقه است. بازار مشتقه به دلیل ارزش‌گذاری بر اساس دارایی‌های دیگر، ویژگی خاصی دارد. معاملات آتی و مشتقه ریسک‌هایی را به همراه دارند و بازار مشتقه روز به روز در حال توسعه و تنوع است.&nbsp;در مورد قراردادهای آتی و اختیار معامله در بورس، قانونی از جمهوری اسلامی ایران نقل شد که تعریف بازار مشتقه را مشخص کرده و تأکید بر رعایت اصول قانونی در این معاملات دارد. بررسی شد که بازار بورس ایران و بورس‌های جهانی تا حدی مشابه هستند و ناظرهای مختلفی بر این بازار نظارت دارند.در بخش پایانی درس، روایات مختلفی از باب أحکام العقود در کتاب وسائل الشیعه ذکر شد که نشان‌دهنده تطابق معاملات آتی و مدت‌دار در بورس با احکام شرعی است. این روایات بر جواز معامله‌های مدت‌دار تأکید دارند به شرطی که طرفین خود را مسلوب‌الاختیار نکنند. روایات نشان می‌دهد که فروش و خرید در بورس، حتی با شرایط خاص، اشکالی ندارد و می‌توان به تأسیس معاملات آتی و مشتقه بر اساس این اصول شرعی پرداخت.در نتیجه، با توجه به روایات و قواعد شرعی، بازار بورس و معاملات آنی و آتی به‌طور کلی مشروع تلقی می‌شود، مشروط بر اینکه از قواعد و اصول اسلامی پیروی کند.

فقه مسائل بورسی 39

شروع جلسه با قرائت حدیثی از نهج البلاغه، نامه 53 حضرت علی علیه‌السلام، می‌باشد که حضرت در آن به اهمیت مشورت و پرهیز از مشورت با افراد بخیل، ترسو و حریص اشاره کردند. این حدیث به خوبی نشان می‌دهد که انسان باید با افراد دارای ظرفیت و نیکوکار مشورت کند تا از انفاق و خدمت به دیگران بازنماند.استاد بیان کردند که برای داشتن فقه المشاوره در حوزه‌های علمیه، ضروری است که به استخراج عناوین مشورتی از متون فقهی بپردازیم.&nbsp;در ادامه، خلاصه‌ای از مباحث گذشته مطرح شد که بورس به عنوان بازاری برای انجام معامله‌های مختلف و کسب سود معرفی گردید. استاد تصریح کردند که اسلام با هر نوع سودی مخالف نیست و نظام اقتصادی اسلام بر اساس تولید و نه معاملات ربوی است.سپس، استاد به بررسی مواد و تبصره‌های قراردادهای بورس پرداختند. از جمله تبصره دوم ماده پنجم که مشتری را ملزم می‌کند تا بدون آگاهی از مقررات و ریسک‌ها اقدام به معامله نکند. همچنین، در تبصره سوم، مشتری موظف است وثایق و تضمین‌های مالی لازم را به کارگزار ارائه دهد. استاد توضیح دادند که این تضمین‌گیری‌ها باید از منظر شرعی مورد بررسی قرار گیرد.تبصره‌های چهارم تا ششم نیز به وکالت بلاعزل کارگزار و تنظیم سقف موقعیت‌های معاملاتی اشاره داشتند، که در آن مشتری وکالت می‌دهد تا کارگزار به نمایندگی از او عمل کند. استاد با ارائه مثال‌های کاربردی، اهمیت این موارد را در فهم بهتر قراردادها و معاملات بورس تبیین کردند.در پایان، استاد به روایات مربوط به سودآوری حلال پرداختند و ضمن بررسی مستندات فقهی، به تعریف و تحلیل معاملات عینه و مشروعیت آن‌ها در مقایسه با معاملات ربوی پرداختند. ایشان تأکید کردند که معاملات عینه باید حقیقی و واقعی باشد و از صوری بودن بپرهیزند.

فقه مسائل بورسی 38

استاد درس امروز را با ذکر حدیثی از امام علی (ع) آغاز می‌کند که تأکید دارد محبت خداوند و محبت دنیا نمی‌تواند در یک دل جمع شود. این حدیث به ما یادآوری می‌کند که دلبستگی به دنیا مانع از نزدیک شدن به حق است و باید بین حب الله و حب دنیا انتخاب کنیم. استاد توضیح می‌دهند که دل انسان مؤمن، حرم الهی است و باید مراقب محبت‌های خود باشد. او می‌افزاید که گمراهی درونی منجر به گمراهی بیرونی می‌شود و انسان باید تلاش کند تا محبت خداوند را در دل خود نهادینه کند.استاد سپس به خلاصه جلسه گذشته اشاره می‌کند که در آن به مشروعیت بورس و معاملات آن پرداخته شده است. و توضیح می‌دهند که بورس بازاری است که در آن قراردادهایی بین معامله‌گران و کارگزاران بسته می‌شود و این قراردادها به عنوان قراردادهای وکالت در نظر گرفته می‌شوند. استاد تأکید دارد که اصل در بورس، صحت معاملات است و نباید آن را صرفاً به دلیل انتقادات کلی از فعالیت‌های مالی نفی کرد.در ادامه، استاد به بررسی قوانین سازمان بورس و اوراق بهادار ایران می‌پردازد. ایشان ماده 1 این قوانین را نقل می‌کند که تأکید می‌کند تابعیت معامله‌گر برای ورود به بورس مهم نیست و تنها هویت او مورد بررسی قرار می‌گیرد. همچنین، در بورس، اتاق پایاپای به عنوان نهاد ناظر بر قراردادها و معاملات فعالیت می‌کند و تأکید می‌کند که قراردادها باید تحت نظارت این اتاق صورت گیرد.استاد توضیح می‌دهد که مشتری (معامله‌گر) موظف است که در صورت تغییر مشخصات خود، به کارگزار اطلاع دهد و کارگزار نیز مسئولیت دارد که سفارش‌های مشتری را به موقع به بورس گزارش دهد. ایشان همچنین به نکته وکالت بلاعزل اشاره می‌کند و می‌گوید که اتاق پایاپای وکالت بلاعزل از مشتری می‌گیرد تا به عنوان واسطه در معاملات عمل کند.در بخش بعدی، استاد به تشریح یکی از مواد قراردادهای بورس می‌پردازد که در آن از وکالت بلاعزل یاد شده است. او بیان می‌کند که این وکالت به کارگزار اجازه می‌دهد تا به نمایندگی از مشتری، در معاملات شرکت کند. استاد با اشاره به روایاتی از ائمه (ع) تأکید می‌کند که نمونه‌های مشابهی از این نوع معاملات در دین اسلام وجود دارد و به مواردی اشاره می‌کند که نشان‌دهنده مشروعیت این قراردادها است.در پایان، استاد به نتیجه‌گیری می‌پردازد و بیان می‌کند که تا اینجا به این نتیجه رسیده‌ایم که قراردادهای بورس تحت عنوان وکالت قابل تفسیر و بررسی هستند و مشروعیت آن‌ها باید بر اساس قوانین شرعی و فقهی مورد ارزیابی قرار گیرد.

فقه مسائل بورسی 37

در ابتدای این جلسه حدیثی اخلاقی از پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) بیان شد که به سه عمل مورد قبول خداوند اشاره می‌کند: صدای قلم دانشمندان، صدای پای مجاهدان و صدای مغازل (چرخ نخ ریسی) زنان پاک‌دامن. این سه صدا حجاب‌ها را از بین می‌برد و به پیشگاه الهی می‌رسد. استاد به اهمیت نوشتن و علم‌آموزی تأکید کردند و به یادآوری خاطراتی از علمای بزرگ و ارزش کار تولیدی و تلاش‌های مجاهدان پرداختند.سپس به بحث بورس و قراردادهای کارگزاری پرداخته شد. استاد توضیح دادند که قرارداد بین معامله‌گر و کارگزار از نوع قراردادهای جایز است، اما مفاد آن الزام‌آور است و به آیه «أوفوا بالعقود» استناد کردند. قراردادهای کارگزاری و وکالت در بورس به این معناست که معامله‌گر به کارگزار اجازه می‌دهد تا به نمایندگی از او اقدام کند. کارگزار وکیل معاملاتی موکل است و تا زمانی که وکالت برطرف نشده، حق انجام معاملات را دارد.استاد در ادامه بحث، به شرایطی که ممکن است موجب فسخ وکالت شود، اشاره کردند و خاطرنشان کردند که اگر تاریخ وکالت مشخص نباشد، تا زمانی که عزل صورت نگرفته باشد، اعتبار دارد. بحث درباره حقوق و وظایف کارگزار و معامله‌گر ادامه پیدا کرد و استاد تأکید کردند که کارگزار باید به خواسته‌های موکل احترام بگذارد، مگر اینکه اعتراضی صورت نگرفته باشد.در نهایت، استاد به نظرات فقها درباره مشروعیت معاملات در بورس اشاره کردند و با استناد به سیره عقلائیه، مشروعیت بورس را تأیید کردند. این سیره، به ویژه در معاملات جدید و لحظه‌ای، نشان می‌دهد که کارگزاران در واقع مانند مالک در معاملات عمل می‌کنند. استاد به بررسی نظریات آیت‌الله خوئی در این زمینه پرداختند و بر این نکته تأکید کردند که کارگزار به عنوان طرف حقیقی معامله، مسئولیت‌هایی دارد که باید به آن‌ها توجه کرد.

فقه مسائل بورسی 36

در این جلسه از درس فقه مسائل بورسی، استاد عباسی خراسانی به بررسی و تبیین موضوع وکالت در معاملات بورس و اهمیت راستگویی و امانت‌داری در این زمینه پرداخته‌اند.&nbsp;ایشان حدیثی از پیامبر اسلام نقل کردند که در آن تأکید شده است که معیار دین‌داری، بیشتر از تعداد عبادات، صداقت در گفتار و امانت‌داری است. این حدیث به عنوان یادآوری مهمی برای فقیهان و راویان حدیث بیان شد که باید همواره بر صداقت و امانت‌داری خود تاکید کنند.استاد سپس به خلاصه‌ای از مباحث جلسه گذشته پرداختند، جایی که بیان کردند که قراردادهای اولیه در بورس تحت عنوان وکالت محسوب می‌شود و کارگزار به عنوان وکیل معامله‌گر عمل می‌کند. ایشان تاکید کردند که وکالت بلاعزل در بورس اهمیت دارد و تا زمانی که موکل عزل وکیل را اعلام نکرده باشد، وکالت معتبر است و اقدامات وکیل نیز معتبر به حساب می‌آید.در ادامه، استاد به بررسی دلایل روایی در مورد وکالت پرداختند و به روایتی اشاره کردند که بر ادامه اعتبار وکالت تا زمانی که عزل به وکیل اعلام نشده باشد، دلالت دارد. ایشان توضیح دادند که در موارد اختلاف بین موکل و وکیل، باید مشخص شود که آیا وکیل هنوز در مقام وکالت است یا خیر.&nbsp;استاد عباسی خراسانی سپس به مبانی فقهاء در مواجهه با معاملات عرفی و عقلایی پرداختند. ایشان سه مبنا را مطرح کردند:&nbsp;<ol><li style="text-align:justify;">مبنای اول (اصولیون): شارع در معاملات ممضِی است و تأسیس نمی‌کند.</li><li style="text-align:justify;">مبنای دوم (اخباریون): شارع در معاملات مؤسس است و باید معاملات تحت عناوین فقهی قرار گیرند.</li><li style="text-align:justify;">نظر مختار: شارع در بیشتر احکام، اعم از معاملات و غیر آن، ممضِی است.</li></ol>ایشان بر این باورند که در بورس نیز کارهای عقلایی انجام می‌شود و می‌توان از این مقبولیت برای مشروعیت معاملات بهره برد. در ادامه، استاد به نظر مرحوم آقای خویی درباره امور قابل و غیرقابل توکیل اشاره کردند و بر این اساس، بیان کردند که وکالت در امور اعتباری و برخی امور تکوینی نازل منزله اعتباری جایز است، اما در برخی دیگر از امور تکوینی غیرقابل وکالت است.&nbsp;نقدی نیز بر نظر آقای خویی ارائه شد که بیان می‌کرد اگر سیره عقلایی یک معامله، با امر تکوینی نازل منزله امور اعتباری باشد، قابل وکالت است. در نهایت، استاد به مصادیق تنزیلی بورس اشاره کرده و تأکید کردند که سیره عقلا در بورس، مشروعیت و اعتبار معاملات را تأیید می‌کند.

فقه مسائل بورسی 35

استاد عباسی در این جلسه با اشاره به حدیثی از حضرت علی علیه‌السلام، بر اهمیت عدم وابستگی به دنیا و آمادگی برای آخرت تأکید کردند. این حدیث نشان می‌دهد که انسان عاقل نباید در دنیای فانی ساکن شود و باید متاع خود را برای دار آخرت ذخیره کند. در ادامه، خلاصه‌ای از مباحث گذشته ارائه شد که به مشروعیت بورس و قراردادی که در آن میان معامله‌گران و کارگزاران منعقد می‌شود، اشاره دارد.استاد بیان کردند که بورس به عنوان یک بازار معاملاتی، مشروع است و وکالت در آن به عنوان قرارداد اولیه تلقی می‌شود. وکالت، که عقدی جایز است، باید طبق مفاد وکالت‌نامه به‌طور دقیق اجرا شود. سپس به سرایت وکالت به لوازم آن اشاره کردند و توضیح دادند که اگر وکالت در انجام یک عمل خاص صادر شود، شامل لوازم آن نیز خواهد بود. همچنین به نظری از حضرت امام خمینی رحمه‌الله درباره لزوم رعایت حدود و شروط وکالت در معاملات اشاره کردند.در ادامه، به تطابق بورس با مفاهیم متاجر و مکاسب اسلامی پرداخته شد. بورس به‌عنوان یک شرکت حقیقی یا حقوقی با مدیریت خاص، نیاز به کارگزار دارد که معاملات را انجام دهد. این کارگزار باید با مسائل فقهی مرتبط با بورس آشنا باشد و معاملات را طبق قوانین اسلامی انجام دهد. استاد به ضرورت آموزش فقه به کارگزاران و معامله‌گران اشاره کردند و از تجربیات قدیم یاد کردند که افراد قبل از راه‌اندازی کسب و کار، دروس فقهی را می‌گذراندند.استاد سپس به مراحل ورود به بورس پرداختند و بیان کردند که اولین گام، انتخاب کارگزار و دومین گام، تنظیم قرارداد و وکالت‌نامه است که باید به دقت تهیه شود. همچنین، بر لزوم وفای به این قراردادها تأکید کردند و گفتند که معاملات بورس، از طریق کارگزاران انجام می‌شود و این کارگزاران ممکن است با چندین مشتری فعالیت کنند.در ادامه، انواع وکالت‌ها در بورس بررسی شد، از جمله وکالت تام و وکالت خاص. در وکالت تام، کارگزار مجاز به انجام هر نوع معامله‌ای است، در حالی که در وکالت خاص، معامله‌گر شرایط خاصی را تعیین می‌کند. استاد به معاملات خودکار و استفاده از ربات‌ها نیز اشاره کردند و تأکید کردند که این معاملات باید در چهارچوب قانونی و شرعی انجام شوند.در نهایت، استاد به شرایط و الزامات کارگزاران در بورس و وظیفه موکل در قبال وکیل (کارگزار) پرداختند و بیان کردند که زمان و همکاری کارگزار با چندین موکل می‌تواند تأثیر زیادی بر معاملات داشته باشد. همچنین، استاد بر حرمت تبانی و عدم رعایت اصول فقهی در معاملات تأکید کردند و بیان کردند که باید مراقب باشیم که معاملات به‌طور صحیح و شرعی انجام شوند.

فقه مسائل بورسی 34

استاد عباسی این جلسه را با حدیثی فقهی از پیامبر شروع فرمودند: شر المکاسب کسب الربا. ثروت‌ها باید عادلانه تقسیم شود؛ بر اساس تولید باشد نه بر اساس ربا؛ در نظام اقتصادی اسلام ربا مطلوب نیست، ولی سود مطلوب است.&nbsp;بحث در وکالت بود. علامه حلی در کتاب قواعد می‎‌فرمایند: هر چیزی که قابل نیابت باشد، وکالت در آن جایز است مثل انواع بیع، اقسام بیع و …پس ما باید اوّل موارد ما یقبل و ما لا یقبل را بررسی کنیم. بورس از مواردی است که نماد عینی وکالت‌های مختلف است (نه یک وکالت)؛ وکالت خرید و فروش و اجاره و رهن و عاریه؛ همه اینها در آن وجو دارد.همچنین باید مورد و متعلّق وکالت معلوم و معیّن باشد. امام ره در کتاب تحریر می‎‌فرمایند: یشترط فی الموکَّل فیه التعیین یعنی چیزی که مورد وکالت است باید معیّن باشد.سپس استاد به اقسام وکالت که در کلام امام ره آمده است پرداختند.اقسام وکالت:<ol><li>عام</li><li>خاص&nbsp;</li><li>مطلق</li></ol>هر یک از عام و خاص دارای سه قسم می‌باشند:<ol><li>از جهت تصرّف مطلق است&nbsp;</li><li>از جهت متعلّق مطلق است&nbsp;</li><li>از هر دو جهت مطلق است</li></ol>استاد در انتهای جلسه به بحث تخییر در وکالت پرداختند و فرمودند: ظاهر این است که تخییر غیر از ابهام است. تخییر، تردید در موارد است نه تردید در مصادیق و به معنای این است که شخص وکالت می‌دهد اختیاراتش را برای تصرفات مختلف. بنابراین تا زمانی که تخییر به ابهام نرسد، جایز می‌باشد.

فقه مسائل بورسی 33

استاد عباسی جلسه را با نقل حدیثی از حضرت علی علیه‌السلام در مورد حقوق بندگان و خداوند آغاز کردند و بیان کردند که حقوق بندگان بر حقوق خداوند مقدم است. این حدیث بر اهمیت ادای حق‌الناس تاکید دارد و این که انسان نمی‌تواند حقوق الهی را ادا کند، مگر اینکه حق‌الناس را ادا کرده باشد.استاد همچنین بر گستردگی حق‌الناس تأکید کردند و بیان کردند که این حقوق شامل مسائل مالی و غیرمالی است، و غیبت و تهمت نیز جزء حق‌الناس به شمار می‌آید.سپس به مباحث فقهی و قراردادهای بورس پرداختند و به این نتیجه رسیدند که این قراردادها تحت عنوان وکالت قرار می‌گیرند. استاد به تفصیل در مورد موارد قابل وکالت و شرایط آن صحبت کردند. ایشان تأکید کردند که وکالت در امور حرام مانند معاملات نامشروع جایز نیست و باید وکالت در امور جایز باشد.استاد به نظر مرحوم صاحب جواهر درباره وکالت اشاره کردند و بیان کردند که وکالت می‌تواند در انواع مختلفی از معاملات، از جمله بیع و صلح و... باشد. همچنین بحث کردند که آیا وکیل باید مسلمان باشد یا خیر. به نظر ایشان، اسلام از شرایط وکیل نیست، ولی کافر نمی‌تواند وکیل در مواردی شود که در آنجا تسلط بر مسلمان وجود داشته باشد.در ادامه، استاد به مسائل دیگر مانند وکالت صبی و شرایط وکالت اشاره کردند و بیان کردند که باید شرایط وکالت تا پایان آن حفظ شود. ایشان همچنین بر لزوم اطلاع‌رسانی در مورد وضعیت وکالت در بورس تأکید کردند، به‌ویژه در مواردی که کارگزاری ورشکسته شده است.در نهایت، استاد به نتیجه‌گیری پرداختند و تأکید کردند که وکالت در همه امور حلال و جایز است و فقط در اموری که با وکالت منافات دارد، نباید انجام شود. با توجه به عبارات مرحوم صاحب جواهر و امام، وکالت عنوانی عمومی است که بسیاری از عناوین حقوقی و فقهی را شامل می‌شود و در بورس نیز به همین نحو می‌توان در معاملات مختلف وکالت برقرار کرد.

نتیجه‌ای یافت نشد