چکیده:با پذیرش ضرورت تشکیل دولت اسلامی، بحث از چگونگی حجیت و مشروعیت دینی آن نیز اجتناب ناپذیر می شود؛ در میان صاحبنظران و علمای دین، دیدگاه‌های مختلفی در مبنای مشروعیت دینی دولت به معنی نظام سیاسی مطرح است. در میان اهل سنت، نظریه های مختلفی همچون: «قهر و غلبه»، «استخلاف»، «میراث» و «اجماع» به عنوان اصلی ترین نظریه ها در تبیین مبنای مشروعیت نظام اسلامی مطرح هستند و در میان علمای شیعه نیز سه نظریه اصلی و مهم «انتصابی محض»)الهی) «انتخابی وکالتی»(مردمی) و «جمع»(الهی- مردمی) در مبنای مشروعیت فقهی نظام سیاسی مطرح می باشد. سؤال اصلی این پژوهش این است که وجه تمایز و دلایل فقهی این سه دیدگاه متفاوت در میان علمای شیعه چیست. در واقع، هر کدام از این دیدگاه ها چه مبنایی را برای مشروعیت دینی دولت به رسمیت می شناسند و چرا. در واقع اهمیت این پژوهش از این باب است که مشروعیت دینی اصلی ترین سرمایه اجتماعی نظام های دینی در بقا و کارآمدی آنان است که بدون تامین آن، حیات و ثبات این نظام ها با تهدید جدی مواجه می شود. ما در این نوشتار در پی تبیین و بررسی این سه نظریه شیعی از جهت ادله فقهی آنها هستیم.&nbsp;&nbsp;نویسنده<ul><li>سیدمحمد رضا مرندی&nbsp;</li></ul>استادیار، گروه فقه سیاسی دانشگاه شهید بهشتی

thumbnail_1130101_216.jpg

1130101_216.jpg

تمدن-اسلامی

فقه-قانون

فقه-حکومت

فقه-حکمرانی

قواعد-فقهی

 سه نظریه فقهی در مبنای مشروعیت دولت در فقه سیاسی شیعه

بررسی نقاط ضعف و آسیب شناسی جامعه دینی، از گام های مهم و اساسی، در جهت رشد و پیشرفتِ جوامع، محسوب می شود. در این میان، جامعه نبوی، به عنوان آخرین الگوی دینی و اجتماعی بشریّت، مورد توجه دقیق آسیب شناسانهِ قرآن کریم، قرار گرفته تا در مسیر رشد و پیشرفت، از گذرگاه های حادثه خیز، به سلامت عبور نماید. در این میان سوره حجرات، در حوزه راهبری و آسیب شناسی جامعه نبوی، نقش بسزایی دارد. هدف از تحقیق حاضر، بررسی آسیب شناسانه جامعه نبوی از چشم انداز سوره حجرات است تا برای برداشتن گام های استوار در آینده، گذشته را به درستی شناخته شود و از تجربه های آن، درس گرفته شود، چرا که اگر از این راهبرد غفلت شود، دروغ ها به جای حقیقت خواهند نشست و آینده مورد تهدیدهای ناشناخته قرار خواهند گرفت. در این پژوهش ابتدا، مواد اولیه تحلیل، به روش کتابخانه ای، گردآوری و توصیف شده، سپس به روش های مختلف استدلالی، مورد تجزیه و تحلیل عقلانی، قرار گرفته است. بررسی های این تحقیق نشان دهنده لزوم توجه راهبردی به آسیب شناسی جوامع دینی است.1

&nbsp;

در <a href="http://ensani.ir/fa/article/download/486877">اینجا</a> به طور کامل متن نظریه را بخوانید

&nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

large_مبعث-95-scaled.jpg

medium_مبعث-95-scaled.jpg

small_مبعث-95-scaled.jpg

thumbnail_مبعث-95-scaled.jpg

مبعث-95-scaled.jpg

جامعه-سازی-اسلامی 

آسیب شناسی جامعه نبوی از منظر سوره حجرات

بیانیه گام دوم انقلاب با هدف تبیین چشم انداز چهل ساله دوم انقلاب تدوین و ابلاغ گردید. بی شک فقرات این بیانیه مبتنی بر مبانی قرآنی است و اگر بخواهد این بیانیه مبتنی بر داده های قرآن و سنت مورد بررسی قرارگیرد، یکی از موارد آن بررسی آن با قواعد فقهی است و به مناسبت روح حاکم بر این بیانیه از جمله این قواعد، &laquo;قاعده نفی سبیل&raquo; است؛ چرا که استناد مسائل و مباحث سیاسی و اجتماعی و فرهنگی و ...به این قاعده و دیگر قواعد با توجه به منشأ وحیانی بودن آنها موجب اطمینان خاطر خواهد شد. این قاعده به طور مستقیم برگرفته از آیات و روایات است و می توان ابعاد مختلف بیانیه از جمله ابعاد فرهنگی آن را با آن مورد بررسی قرار داد. تحقیق حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با اسناد کتابخانه ای در پی آن است تا با استناد به &laquo;قاعده نفی سبیل&raquo; هرگونه تسلط و برتری بیگانگان در ابعاد فرهنگی بیانیه گام دوم را مورد تحلیل قرار دهد. یافته ها مبین این حقیقت است که: اولاً رهبر معظم انقلاب با ظرافت تمام، در ابعاد مختلف بیانیه، از جمله ابعاد فرهنگی به این قاعده پایبند بوده اند.1

&nbsp;

<a href="http://ensani.ir/fa/article/download/486874">اینجا</a> کلیک کنید تا ادامه نظریه را بخوانید

small_61572191.jpg

thumbnail_61572191.jpg

61572191.jpg

روانشناسی-اسلامی

بررسی ابعاد فرهنگی بیانیه گام دوم انقلاب با قاعده نفی سبیل

بخشی از گزارشهای مندرج در کتابهای سیره رسول الله(ص)، ناظر به آیات قرآنی تکمیل و توسعه یافته اند. بدین گونه که راویان هنگام گزارش سیره نبوی، تلاش کرده اند آن را مطابق و همسو با قرآن گزارش کنند و توضیحات خود را ذیل اطلاعات قرآنی و برای تکمیل و توسعه آن تدوین نمایند. از این رو منابع تاریخ و سیره در بر دارنده مواردی از استناد به آیات قرآن در حوادث تاریخی است. تعدادی از این موارد حاکی از استناد رسول خدا(ص) به آیات قرآنی در رویدادهای تاریخی است.1

&nbsp;

برای مشاهده نسخه کامل <a href="http://ensani.ir/fa/article/download/486912">کلیک</a> کنید

small_61775815.jpg

thumbnail_61775815.jpg

61775815.jpg

بررسی و تحلیل موارد استناد رسول خدا(صلی الله علیه وآله وسلم) به آیات قرآن در رویدادهای تاریخی

خداوند در فراز نخست آیه ی 1 سوره ی مائده می فرماید: &laquo;ای کسانی که ایمان آورده اید به عقود خود وفا کنید&raquo;. در باب مفهوم لفظ &laquo;عقود&raquo; در این آیه، میان مفسران قرآن کریم اختلاف دیدگاه وجود دارد. برخی با تفسیر مضیّق این آیه، عقود را منحصراً به مواردی همچون &laquo;عهود مسلمانان و مشرکان&raquo; یا &laquo;میثاق های اهل کتاب برای تصدیق نبوت حضرت محمّد (ص)&raquo; یا &laquo;عهود پذیرش خلافت حضرت علی (ع)&raquo; یا &laquo;احلاف&raquo; یا &laquo;محرمات و واجبات&raquo; عطف نموده اند. گروهی دیگر با برداشتی موسّع از آیه مورد بحث، آن را شامل جمیع &laquo;احکام الهی&raquo;، &laquo;قراردادهای اجتماعی&raquo;، &laquo;اعمال حقوقی&raquo; و &laquo;عهود انسان با خداوند&raquo; دانسته اند. هم سوی با مفسران، فقیهان نیز از &laquo;أوفوا بالعقود&raquo; دو برداشت مضیّق و موسّع داشته اند: برخی وجوب وفای به قراردادها را تنها شامل عقود رایج در عهد شارع مقدس انگاشته و گروهی همه قراردادها را مشمول وجوب یاد شده قلمداد کرده اند.1

&nbsp;

برای خواندن ادامه نظریه <a href="http://ensani.ir/fa/article/download/486912">اینجا</a> کلیک کنید

medium_قرآن-1.jpg

small_قرآن-1.jpg

thumbnail_قرآن-1.jpg

قرآن-1.jpg

فرهنگ

نقش تلفیق برداشت های موسّع تفسیری و فقهی از آیه ی «أوْفُوا بِالْعُقود» در توسعه نظام قراردادها در تمدّن اسلامی

این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی درصدد پاسخ به این سوال است که زنان شیعه قرن چهارم هجری یعنی دوران طلایی اسلام چه نقشی درگسترش علوم فرهنگ تمدن اسلامی داشته اند. از آن جا که فرهنگ سازی محدود به قشر خاصی نیست زنان به عنوان نیمی از اجتماع در ایجاد آن نقش آفرین هستند. بانوان با توجه به جایگاه تربیتی خویش و آموزه های تشیع در تمامی ابعاد گوناگون علمی، اجتماعی، فرهنگی وسیاسی تاریخ شیعه، به عنوان ادامه دهنده و تجلی اسلام راستین بعد از پیامبر(ص)، همواره در تثبیت و تعمیق علوم اسلامی و اشاعه فرهنگ شیعی نقش موثر داشته، و در برخی مراحل سرنوشت ساز شدند. صده چهارم هجری -که هم زمان باحکومت های شیعی، ازجمله: آل بویه، فاطمیان و حمدانیان، و هم دوره باخلافت اهل سنت درحکومت عباسیان بود- فعالیت های گسترده مثبت مستقیم یا غیر مستقیم بانوان شیعه درگسترش علوم اسلامی را شاهد هستیم.1

&nbsp;

برای مطالعه ادامه نظریه <a href="http://ensani.ir/fa/article/download/486916">اینجا</a> کلیک کنید

large_12646684_377.jpg

medium_12646684_377.jpg

small_12646684_377.jpg

thumbnail_12646684_377.jpg

12646684_377.jpg

 فعالیت های بانوان شیعه قرن چهارم هجری در تثبیت و تعمیق علوم و فرهنگ در تمدّن اسلامی