فراخوان دریافت کمک‌هزینه پژوهشی در حوزه مطالعات دینی

تهران (ایرنا) – فراخوانی برای دریافت اعتبار پژوهشی ویژه با عنوان «علوم دینی و معرفت: مطالعات نظری اسلامی درباره هوش مصنوعی» برای اعضای هیئت علمی منتشر شده است. متقاضیان می‌توانند از ۱۷ خرداد تا ۱۶ مرداد ۱۴۰۵ (۷ ژوئن تا ۷ اوت ۲۰۲۶) طرح‌های پژوهشی خود را ارسال کنند.

بر اساس اعلام بنیاد ملی علم ایران، هوش مصنوعی یکی از پیشرفته‌ترین و تأثیرگذارترین دستاوردهای فناوری در قرن بیست‌ویکم به شمار می‌رود. تأثیرات آن فراتر از حوزه‌های علمی و صنعتی رفته و تقریباً تمامی ابعاد زندگی انسان را دربر گرفته است؛ روندی که همچنان با سرعت در حال گسترش است. حتی می‌توان گفت هوش مصنوعی شیوه زندگی انسان‌ها را به‌طور بنیادین تغییر داده است.

اگرچه در نگاه نخست، هوش مصنوعی فناوری‌ای به نظر می‌رسد که با افزایش چشمگیر بهره‌وری و کارایی در خدمت انسان قرار دارد، اما بررسی عمیق‌تر نشان می‌دهد که این فناوری در حال بازشکل‌دهی جهان و در نتیجه دگرگون ساختن خود انسان است. این تأثیر گسترده نه‌تنها فرصت‌های فراوانی ایجاد می‌کند، بلکه چالش‌های پیچیده‌ای را نیز به همراه دارد که نیازمند مطالعه‌ای دقیق و همه‌جانبه است.

بر همین اساس، این فراخوان از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیه و مراکز پژوهشی معتبر دعوت می‌کند تا در حوزه‌های اولویت‌دار زیر طرح‌های پژوهشی خود را ارائه دهند.

حوزه‌های اولویت‌دار پژوهش

۱. مطالعات فلسفی و عقلی درباره هوش مصنوعی

• هستی‌شناسی هوش مصنوعی
• معرفت‌شناسی هوش مصنوعی
• منطق هوش مصنوعی
• مبانی انسانی هوش مصنوعی (فلسفه ذهن و هوش مصنوعی)
• مبانی ارزشی هوش مصنوعی (اخلاق هوش مصنوعی و …)
• روان‌شناسی هوش مصنوعی
• علوم شناختی و هوش مصنوعی

۲. مطالعات الهیاتی و دینی درباره هوش مصنوعی

• الهیات هوش مصنوعی
• کلام اسلامی و هوش مصنوعی
• فقه اسلامی و هوش مصنوعی
• مطالعات دینی و هوش مصنوعی
• مطالعات اسلامی و هوش مصنوعی (مطالعات قرآنی، تفسیر، اصول فقه، تاریخ اسلام)

۳. مطالعات حقوقی و اقتصادی هوش مصنوعی

• حقوق هوش مصنوعی (مبانی، کاربردها، توسعه)
• اقتصاد هوش مصنوعی (مبانی، کاربردها، توسعه)

۴. مطالعات حکمرانی و سیاست‌گذاری هوش مصنوعی

• حکمرانی هوش مصنوعی
• فضای مجازی و هوش مصنوعی
• امنیت و هوش مصنوعی
• جنگ شناختی و هوش مصنوعی
• سیاست و هوش مصنوعی

۵. مطالعات کاربردی هوش مصنوعی

• راهبردهای استفاده از هوش مصنوعی در مطالعات و فعالیت‌های دینی
• فرصت‌ها و چالش‌های به‌کارگیری هوش مصنوعی
• هوش مصنوعی در آموزش
• هوش مصنوعی در تبلیغ و ترویج دینی
• هوش مصنوعی در پژوهش
• هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری قضایی
• هوش مصنوعی در تعلیم و تربیت

۶. مطالعات آینده‌پژوهی هوش مصنوعی

• مبانی آینده‌پژوهی هوش مصنوعی
• تکینگی هوش مصنوعی (AI Singularity)
• هوش مصنوعی و آینده‌پژوهی دین و دینداری
• حیات مصنوعی
• دولت هوشمند و شهرهای هوشمند

۷. مطالعات تمدنی، اجتماعی و فرهنگی

• جامعه‌شناسی هوش مصنوعی
• مطالعات فرهنگی هوش مصنوعی
• خانواده و هوش مصنوعی

۸. هوش مصنوعی و علوم انسانی و اسلامی

• ماهیت و هویت علوم انسانی دیجیتال و علوم اسلامی دیجیتال
• مبانی هستی‌شناختی، انسان‌شناختی، معرفت‌شناختی و الهیاتی علوم انسانی دیجیتال و علوم اسلامی
• مسائل مرتبط با هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند: ادبیات، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، زبان‌شناسی، مدیریت، اقتصاد، علوم سیاسی، آموزش، مطالعات خانواده، فرهنگ و تمدن، و تاریخ.

شرایط متقاضیان

متقاضیان باید عضو هیئت علمی فعال در یکی از نهادهای زیر باشند:

• دانشگاه‌ها
• حوزه‌های علمیه
• مراکز پژوهشی مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

همچنین متقاضیان باید سابقه علمی مرتبط با مطالعات نظری اسلامی درباره هوش مصنوعی داشته باشند. افرادی که تخصص مستقیم در این حوزه ندارند، باید با پژوهشگرانی که در هر دو حوزه هوش مصنوعی و مطالعات نظری اسلامی تخصص دارند همکاری کنند.

خروجی‌های الزامی پژوهش

پژوهشگران باید متعهد شوند که دستاوردهای زیر را ارائه دهند:

• یک کتاب علمی شامل چارچوب نظری، یافته‌ها و دستاوردهای پروژه
• مقالات علمی پژوهشی داوری‌شده شامل حداقل یکی از موارد زیر:
  • مقاله در مجلات علمی نمایه‌شده در ISC
  • مقاله در مجلات بین‌المللی معتبر نمایه‌شده در JCR، Web of Science (ISI) یا Scopus

پژوهشگران می‌توانند خروجی‌های دیگری نیز پیشنهاد دهند (مانند یادداشت‌های سیاستی، منابع آموزشی، دیجیتال و…) که بر اساس ارتباط با اهداف پروژه، کیفیت علمی و میزان اثرگذاری ارزیابی خواهند شد.

زمان‌بندی

• آغاز فراخوان: ۷ ژوئن ۲۰۲۶ (۱۷ خرداد ۱۴۰۵)
• مهلت ارسال طرح: ۷ اوت ۲۰۲۶ (۱۶ مرداد ۱۴۰۵)

میزان حمایت مالی

بنیاد ملی علم ایران از این طرح‌ها تا ۱.۵ برابر سقف اعتبارات پژوهشی معمول حمایت خواهد کرد.

حداکثر میزان حمایت مالی حدود ۳۷۵ میلیون تومان اعلام شده است.

تصمیم نهایی درباره میزان اعتبار اختصاص‌یافته بر اساس معیارهای زیر اتخاذ می‌شود:

• نوآوری موضوع
• کمبود پژوهش‌های پیشین در حوزه موردنظر
• تعداد همکاران پژوهشی
• تنوع خروجی‌ها
• دامنه تعهدات و دستاوردهای پروژه

نحوه ثبت درخواست

پژوهشگران باید از طریق سامانه آنلاین کایپر (Kayper) بنیاد ملی علم ایران اقدام کنند:

https://rtms.insf.org/

متقاضیانی که در این سامانه حساب کاربری ندارند، ابتدا باید ثبت‌نام کرده و سپس با ایمیل و رمز عبور وارد سامانه شوند.

پس از ورود، در بخش Submit New Proposal می‌توانند فراخوان ویژه با عنوان

«Religious Sciences and Knowledge: AI Studies»

را انتخاب کرده و طرح پژوهشی خود را بارگذاری کنند.

پرسش‌های مربوط به روند ارسال، شرایط متقاضیان یا محتوای علمی طرح نیز از طریق سامانه تیکت در پروفایل کایپر و خطاب به کارگروه برنامه علوم انسانی، اجتماعی و هنر قابل ارسال است.