۳ روز قبل
کوالالامپور — همزمان با آزمایش شواهد الگوریتمی و نظارت خودمختار توسط دادگاههای سراسر جهان، نظریهپردازان برجسته حقوق اسلامی در کنفرانس ICIJ 2026 مرز فقهی مشخصی را در خصوص نقش رباتها و هوش مصنوعی در عدالت کیفری ترسیم کردند.
پروفسور دکتر لقمان زکریّاح از دانشگاه ابوجا، طی سخنرانی کلیدی و پرمخاطبی با عنوان «رباتها در عدالت کیفری اسلامی: مناقشه میان ظاهر و روح قانون»، به بررسی این مسئله پرداخت که آیا سیستمهای هوش مصنوعی میتوانند مسئولیت کیفری را اثبات کرده یا جایگزین شاهدان انسانی شوند.
عدم استفاده از هوش مصنوعی در مجازاتهای معین (حدود): پروفسور زکریّاح استدلال کرد که اگرچه هوش مصنوعی و رباتیک میتوانند در تحقیقات کمک کرده و شواهدی را در جرایم تعزیری مربوط به حقوق العباد (حقوق انسانها) تثبیت کنند، اما نمیتوان از آنها برای اثبات مجازاتهای شرعی معین (حدود) استفاده کرد؛ حوزهای که در آن قطعیت رویهایِ سختگیرانه و عاملیت اخلاقی انسان الزامی است. وی اظهار داشت: «یک ماشین ممکن است اطلاعات را به سرعت پردازش کند، اما سرعت، حقیقت را اثبات نمیکند؛ الگوها به تنهایی نمیتوانند مسئولیت کیفری را ثابت کنند.»
رد مسئولیت کیفری خودمختار: با بازتاب دادن محورهای مطرحشده توسط دکتر عبدالله بن احمد السلیمی، دبیر فتوای عمان، پیرامون ویژگی منحصراً انسانیِ «آدمیّت» (شخصیت انسانی)، قطعنامه چهارم این کنفرانس رسماً اعلام کرد که هوش مصنوعی به دلیل نداشتن قصد، اراده آزاد و انتخاب اخلاقی، فاقد اهلیت قانونی (تکلیف) است. مسئولیت قانونی بهطور دائم بر عهده طراحان، اپراتورها و ناظر صرف انسانی باقی میماند و هرگونه وضعیت حقوقی مصنوعی صرفاً به عنوان یک سازوکار تنظیمگر برای صندوقهای جبران خسارت مالی مجاز است.
نظرات
۰ دیدگاه
۰ کامنت