ایران طرح هوشواره ملی و مدل زبانی بومی را آغاز کرد

تهران، خرداد ۱۴۰۵ — ایران طرح ملی تازه‌ای را برای توسعه یک مدل زبانی بزرگ بومی و ایجاد چارچوبی برای سنجش بلوغ دیجیتال در سازمان‌های دولتی و خصوصی آغاز کرده است؛ اقدامی که در راستای گسترش ظرفیت‌های هوش مصنوعی کشور و تسریع روند تحول دیجیتال انجام می‌شود.

این طرح پس از امضای دو توافق‌نامه همکاری راهبردی از سوی سازمان فناوری اطلاعات با سازمان فناوری اطلاعات ایران، پژوهشگاه فناوری اطلاعات و ارتباطات و سازمان مدیریت صنعتی اعلام شد. این توافق‌نامه‌ها چارچوبی همکاری‌محور برای توسعه یک مدل زبانی هوش مصنوعی داخلی بر پایه زیرساخت ملی و همچنین ایجاد سامانه‌ای برای ارزیابی و رتبه‌بندی میزان آمادگی دیجیتال صنایع و پلتفرم‌های دیجیتال فراهم می‌کنند.

مقام‌های مسئول گفته‌اند هدف این پروژه، تقویت خودکفایی فناورانه ایران از طریق توسعه قابلیت‌های پیشرفته هوش مصنوعی به زبان فارسی در بستر دیجیتال داخلی کشور است. انتظار می‌رود این مدل زبانی بزرگ از پردازش زبان فارسی، مدیریت دانش و خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی پشتیبانی کند و در عین حال وابستگی به پلتفرم‌های خارجی هوش مصنوعی را کاهش دهد.

این طرح بخشی از تلاش‌های گسترده‌تر ملی برای ایجاد زیرساخت بومی هوش مصنوعی و بهبود دسترسی کاربران فارسی‌زبان به فناوری‌های پیشرفته زبانی است. در سال‌های اخیر، مؤسسات پژوهشی و سازمان‌های فناوری ایران با افزایش تقاضای جهانی برای کاربردهای هوش مصنوعی مولد، بیش از پیش توسعه مدل‌های بومی را در اولویت قرار داده‌اند.

در کنار این پروژه، مسئولان قصد دارند چارچوبی جامع برای سنجش بلوغ دیجیتال معرفی کنند که برای ارزیابی آمادگی فناورانه نهادهای دولتی و سازمان‌های بخش خصوصی طراحی شده است. انتظار می‌رود این چارچوب معیارهای استانداردی برای سنجش توانمندی‌های دیجیتال، شناسایی شکاف‌های موجود در به‌کارگیری فناوری و هدایت سرمایه‌گذاری‌های آینده در حوزه تحول دیجیتال ارائه کند.

این نظام ارزیابی آمادگی سازمان‌ها برای فناوری‌های نوظهور از جمله هوش مصنوعی، تحلیل داده، زیرساخت ابری و ارائه خدمات دیجیتال را بررسی خواهد کرد. مقام‌ها می‌گویند رتبه‌بندی‌های حاصل می‌تواند به سیاست‌گذاران کمک کند برنامه‌های حمایتی را هدفمندتر کرده و پذیرش گسترده‌تر فناوری‌های دیجیتال در بخش‌های کلیدی اقتصاد را تشویق کنند.

این توافق‌نامه‌ها بر مجموعه‌ای از تلاش‌های اخیر نهادهای ایرانی برای گسترش پژوهش و توسعه داخلی در حوزه هوش مصنوعی بنا شده‌اند. ابتکارهای پیشین شامل همکاری میان دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی و شرکت‌های خصوصی فناوری برای توسعه مدل‌های زبانی بزرگ فارسی و دیگر سامانه‌های هوش مصنوعی متناسب با نیازهای بومی بوده است.

کارشناسان فناوری می‌گویند توسعه مدل‌های زبانی ملی به اولویتی راهبردی برای بسیاری از کشورها تبدیل شده است؛ کشورهایی که به دنبال کنترل بیشتر بر زیرساخت‌های هوش مصنوعی، منابع زبانی و حکمرانی داده هستند. برای زبان‌هایی که حضور جهانی محدودتری دارند، مدل‌های بومی می‌توانند عملکرد پردازش زبان طبیعی را بهبود داده و در عین حال به حفظ فرهنگی و زبانی کمک کنند.

مشارکت‌های جدید قرار است نهادهای دولتی، مؤسسات پژوهشی و بازیگران صنعتی را گرد هم آورد تا پایه‌ای قوی‌تر برای نوآوری در حوزه هوش مصنوعی و نوسازی دیجیتال ایجاد شود.

هرچند مقام‌ها هنوز جدول زمانی مشخصی برای تکمیل مدل زبانی یا اجرای چارچوب سنجش بلوغ دیجیتال اعلام نکرده‌اند، این توافق‌نامه‌ها نشان‌دهنده تأکید فزاینده بر هوش مصنوعی به عنوان یکی از ارکان راهبرد توسعه دیجیتال ایران است.

منبع: ایرنا