پس از بررسی سندی مقبوله عمرو بن حنظله در جلسه قبل، استاد در این جلسه به بررسی دلالی این حدیث پرداخته اند:<ul><li>توضیح معنای حدیث</li></ul>مراد از حکم در روایت، حکم واقعی نیست بلکه مراد از آن حکمی است که بر اساس موازین اجتهاد و استنباط است.چهار احتمال برای حاکم در عبارت "فانّی قد جعلته علیکم حاکما" وجود دارد:<ol><li style="direction:rtl;margin-right:80px;">قاضی تحکیم =&gt; ارتباطی با بحث ولایت فقیه ندارد</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;">قاضی منصوب =&gt; ارتباطی با بحث ولایت فقیه ندارد</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;">ولی فقیه منصوب =&gt; مربوط به بحث ولایت فقیه می‎شود</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;">ولی فقیه منتخب =&gt; مربوط به بحث ولایت فقیه می‌شود</li></ol>نتیجه: حاکم در این روایت به همان معنای عرفی خودش می‎باشد فلذا به معنای "ولایت امر" است و محدود به قضات نیست.شرط نفوذ حکم فقیهبا استدلال به صدر و ذیل روایت به این نتیجه می‎رسیم که ظاهر روایت عمر بن حنظله این است که فقیه به مقتضای اجتهاد خودش، حق دارد حکم صادر کند و بر تمام افراد و لو فقیه و مرجع واجب الاطاعة است، پس احراز حکم واقعی لازم نیست.محدوده نفوذ حکم حاکمحکم حاکم بر تمام افراد نافذ است و باید آنرا حکم واقعی حساب کنند و هر کسی ردّ کند و لو اصلا طرف مخاصمه نباشد، بر خداوند ردّ کرده است.<ul><li style="direction:rtl;">بیان استدلال به ادله ولایت فقیه برای مشروعیت بورس</li></ul>1. صغری: در مورد شخصیت‌های حقوقی مثل بورس در زمان ما از دو جهت حکم به مشروعیت آنها تنفیذ شده است:<ol><li style="direction:rtl;margin-right:120px;">اعمال ولایت ولی فقیه از راه قوه مقننه</li><li style="direction:rtl;margin-right:120px;">تصریح خود ولی فقیه در سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی</li></ol>بنابراین ولی فقیه در زمان ما بورس را مشروع دانسته است.2. کبری: از موثقه عمر بن حنظله و ادله دیگر به این نتیجه کلی می‌رسیم: ولی فقیه در احکام وضعی حق جعل حکم بر اساس اجتهاد خودش را دارد تنها ممکن است یک شرط داشته باشد و آن اینکه حکم حاکم نباید خلاف بیّن باشد.نتیجه: بورس مشروع است.با شش دلیلی که ذکر شد، اصل مشروعیت بورس ثابت می‌شود.بحث بعدی این است که معاملاتی که در بورس انجام می‎شود، صحیح است یا نه؟ ابتدا بازار مشتقه تعریف می‎شود و در ادامه تقسیم قرارداد آتی به خاص و استاندارد بیان می‎شود.

large_تقریرات فقه بورس.png

medium_تقریرات فقه بورس.png

small_تقریرات فقه بورس.png

thumbnail_تقریرات فقه بورس.png

تقریرات فقه بورس.png

فقه بورس

فقه-بورس

بورس-و-بازار-سرمایه

احکام-بورس

بورس

فقه بورس و اوراق بهادار

بسم الله الرحمن الرحيم<ul><li style="direction:rtl;text-align:justify;">مشخصات فردی: علی عندلیبی در سال 1334 (68 سال) متولد در شهر فامنین از استان همدان&nbsp;</li><li style="direction:rtl;text-align:justify;">تحصیلات حوزوی:&nbsp;در سال 1349 وارد حوزه علمیه قم شده و دوره سطح را در مدت پنج سال با استفاده از محضر اساتید معظم حضرات آقایان طالقانی، باکوئی، دوزدوزانی، علوی‌گرگانی، شهید حقانی، اعتمادی، ستوده، حرم‌پناهی، محمدی‌گیلانی، راستی‌کاشانی، طاهری‌خرم‌آبادی و... به پایان رسانده و از سال 1354 به مدت 17 سال از درس خارج فقه و اصول اساتید معزز حضرات آیات &nbsp;شیخ کاظم تبریزی، شیخ جواد تبریزی، شیخ مرتضی حائری، وحید خراسانی و مؤمن استفاده کرده و در سال 1372 همراه با اخذ مدرک سطح4 موفق به دریافت گواهی اجتهاد از طرف حضرات آیات جناب آقایان مؤمن و طاهری‌خرم‌آبادی شده است. ایشان در رشته فلسفه از محضر اساتید گرانمایه جناب آقایان محمدی‌گیلانی و جوادی‌آملی کتاب‌های شرح منظومه، اسفار و شفاء را آموزش دیده است.&nbsp;</li><li style="direction:rtl;">تدریس و پژوهش:</li></ul>تدریس سطح تا سال 1376 و پس از آن تدریس خارج فقه و اصول در موسسه بقیه الله (عج) و سایر مراکز فقهی و به صورت آزاد و عضو هیئت علمی جامعة المصطفی (ص). موضوعات تدریس و تحقیق&nbsp;فقهی ایشان عبارتند از:<ul><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">فقه بورس و&nbsp;بازار سرمایه</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">فقه&nbsp;شرکت‌های سهامی</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">مکاسب، بیع و ربا</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">شخص حقوقی</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">جامعه‌شناسی</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">تغییر جنسیت</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">ارث&nbsp;زوجه از عقار</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">ولایت فقیه</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">احکام مفقودالاثر</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">غنا و موسیقی</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">خمس</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">زکات</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">صلات</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;text-align:justify;">صوم و مسائل مستحدثه آن</li></ul>همکاری با دفتر همکاری حوزه و دانشگاه حدود 10 سال.همکاری با مدارج علمی مدیریت حوزه علمیه قم از سال 1372 به عنوان داور، راهنما، مشاور و عضویت در کمیته تخصصی فقه و اصول. و&nbsp;استاد راهنما و مشاور ده‌ها پایان‌نامه در موضوعات معاصر حوزه اقتصادی و مالی&nbsp;همکاری با مجمع جهانی اهل بیت علیهم السلام در تدوین کتب و مقالات برای مجمع فقه جده.&nbsp;تدوین کتاب رسمی اصول فقه شیعه برای ارسال به آن مجمع.عضویت در مجمع مشورتی فقهی شورای نگهبان.ممتحن اجتهاد نامزدهای عضویت در مجلس خبرگان رهبریعضو&nbsp;گروه اقتصادی موسسه موضوع‌شناسی احکام فقهی.تأسیس گروه فقهی با همکاری عده‌ای از اساتید برای تدوین کتاب جامع فقهی مشتمل بر آراء فقهاء و ادلّه آنها از متقدمین تا دوران معاصر.عضو کرسی علمی فقه و اصول هیئت حمایت از کرسی‌های نظریه‌پردازی و نقد و مناظره.همکاری با گروه‌های علمی فقه‌پژوهی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.عضو&nbsp;شورای علمی مرکز فقه معاصر حوزه‌های علمیه از سال 1395.عضو هيات امناء موسسه عالی فقه و علوم اسلامی.&nbsp;<ul><li style="direction:rtl;text-align:justify;">تألیفات و آثار علمی: از ایشان آثار علمی متعددی به‌جای ماننده که برخی نیز چاپ شده از جمله:</li></ul>اصول: کتاب قواعد اصول الفقه علی مذهب الإمامیّة.فقه: کتاب الخمس حدود 10 جلد، فقه البورصة والأوراق المالية 4 جلد، کتاب الإعتکاف، رسالة فی تنجیس المتنجس، رسالة فی التحکیم فی القضاء، رسالة بطاقة الإئتمان، رسالة فی بیع الدین، رسالة فی عفو المجنی‌علیه، رسالة فی الصلاة خلف المقام حیث ما کان، رسالة فی غسل الإحرام.رجال: کتاب ابراهیم بن هاشم مشتمل بر قواعد عامه و توثیقات عامه رجالی.تاریخ: کتاب فاطمة بعد أبیها سلام‌الله علیهما وآلهما. &nbsp;جامعه‌شناسی: مقومات جامعه، قانونمندی جامعه، قوانین حاکم بر جامعه، جبر اجتماعی، تغییرات اجتماعی، تفکرات اجتماعی مسلمانان، تفکرات اجتماعی دوران باستان.&nbsp;همکاری در تالیف کتاب الفائق فی الاصولهمکاری در تالیف کتاب الشخص الاعتباری (ماهیت و احکام شخص حقوقی)&nbsp;

فقه بورس و اوراق بهادار 6

طلبه سطح 3 مدرسه تخصصی فقه امام کاظم علیه السلام تحت اشراف آیت الله مکارم شیرازی، عضو مرکز امور نخبگان حوزه علمیه قم، مدرس، نویسنده کتب و مقالات متعدد، همکاری در امور پژوهشی پژوهشگاه های حوزوی و مرکز فقه معاصر تحت نظر استاد حسین اثنی عشری

در ادامه بحث از دلیل ششمی که برای اثبات مشروعیت بورس مورد بحث قرار گرفت، در جلسه قبل وارد به بحث از ولایت فقیه شده و به ادله این بحث رسیدیم، و استاد به مقبوله عمرو بن حنظله اشاره کرده و به بیان نکاتی در رابطه با سند این روایت پرداخته اند.<ul><li style="direction:rtl;">ادامه وجوه اثبات وثاقت عمر بن حنظله</li></ul>1. روایت اجلاء از ایشانصغری: راویانی از بزرگان شیعه مثل صفوان بن یحیی، عبد الله بن بکیر، عبد الله بن مسکان، زراره، حریز، منصور بن حازم و ابو ایـوب خـزاز از عمر بن حنظله روایت نقل کرده‌اند.&nbsp;کبری: اگر عده‌ای از اجلاء و بزرگان قوم از شخصی روایت نقل کردند، دلالت بر وثاقت او دارد یعنی موجب اطمینان به وثاقت آن شـخص می‌شود.نتیجه: عمر بن حنظله ثقه می‌باشد.صرف روایات اجلاء از شخصی، دلیل وثاقت آن شخص نمی‌شود مگر اینکه برای کسی اطمینان شخصی بر وثاقت راوی حاصل شـود که در این صورت از باب اطمینان است فلذا روایت اجلاء از راوی‌ای اگر موجب اطمینان نشود، نمیتوان به این دلیل تمسک کرد.2. وقوع ایشان در سلسله روات کافیتقریب اوّل:مقدمه اول: مرحوم کلینی در مقدمه کتاب شهادت بر صحیحه بودن روایات کتابشان داده‌اند.مقدمه دوم: شهادت ایشان به معنای این است که تمام روایات کافی رویات صحیحه هستند.مقدمه سوم: شهادت علی الاطلاق بر تعدادی زیادی از روایات وجهی ندارد مگر اینکه راوی‌ها ثقه باشند.مقدمه چهارم: عمر بن حنظله جزء راویان مرحوم کلینی می‎باشد.نتیجه: عمر بن حنظله ثقه است.تقریب دوم: در مورد مرحوم کلینی آمده است که اوثق الناس پس تمام فضائل روات ثقه دیگر را دارد. یکی از فضائل آنها این است که لایروون الّا عن ثقة. مرحوم کلینی هم این فضیلت را دارد. پس مرحوم کلینی که با چند واسطه از عمر بن حنظله نقل کرده است، عمر بن حنظله ثقه می‌شود.این وجه دو اشکال دارد لذا ناتمام است.3.نقل صحیح الروایت از ایشاناین وجه نیز ناتمام است چون معنای حاجی نوری از صحیح الحدیث نادرست است.4. روایت یزید بن خلیفه حارثیصحت تمسک به این وجه مبتنی بر اثبات وثاقت یزید به خلیفه است.5. کثرت روایتاین وجه ناتمام است.6. روایات دالّ بر منزلت ایشان&nbsp;راوی در عمده این روایات خود عمر بن حنظله است و هذا دور7. وجهی دیگرمقدمه اول: عمر بن حنظله از معارف بوده و شخص عادی نبوده است.مقدمه دوم: طبق مبنای برخی اگر کسی از معارف باشد و با این حال لم فیه قدح و لا ذمّ، دلیل بر وثاقت وی می‌شود.نتیجه: عمر بن حنظله که قدح و ذمی در موردش نیست، ثقه است.اشکال به این وجه: این مبنا صحیح نیست و خیلی از معارف در کتب رجالی توثیق شده‌اند.<ul><li style="direction:rtl;margin-right:120px;">نتیجه بررسی عمر بن حنظله: وثاقت عمر بن حنظله به وجوه عدیده‌ای اثبات شد.</li></ul>بررسی محمد بن عیسی بن عبید یقطینی =&gt; تضعیف شیخ طوسی دارای اشکال است لذا توثیقات محمد بن عیسی بلا معارض باقی می‌ماند. بنابراین مقبوله از این جهت هم مشکلی ندارد.نتیجه بررسی سندی روایت مقبوله =&gt; این روایت موثقه است به خاطر داود بن الحصین واقفی اما اثبات مقبوله بودن این روایت سخت است.<ul><li style="direction:rtl;">بررسی دلالی موثقه عمر بن حنظله</li></ul>چهار مطلب برای استدلال باید بررسی شود:<ol><li style="direction:rtl;margin-right:80px;">آیا این روایت دالّ بر ولایت فقیه می‌شود یا خیر؟</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;">اطلاق این روایت چه مقدار اختیار برای ولی فقیه اثبات می‎کند؟</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;">نفوذ حکم ولایت فقیه چه در احکام تکلیفی و چه احکام وضعی در چه حدی است؟</li><li style="direction:rtl;margin-right:80px;">حکمی که صادر شد، در حق چه کسانی نافذ است؟ (مقلدین ولی فقیه یا تمام مردم)</li></ol>

فقه بورس و اوراق بهادار 5

در این جلسه استاد به بررسی ادامه ادله مشروعیت بورس پرداخته اند:دلیل پنجم: اختلال نظاماین دلیل نیز به مانند دلیل قبلی، قاعده‌ی ثانویه است و برای اشخاص حقوقی موجود است لذا برای مشروعیت هر شخصیت حقوقی‌ای و لو هنوز موجود نشده باشد، مفید نمی‎باشد.تقریب دلیل:&nbsp;<ul><li style="direction:rtl;">مقدمه اول: در حال حاضر زندگی بشر بسیار وابسته به اشخاص حقوقی است به طوری که اگر اشخاص حقوقی اعتبار شرعی نداشته باشند، زندگی مردم مختل می‎شود.</li><li style="direction:rtl;">مقدمه دوم: شارع مقدم اختلال نظام را قبول ندارد.</li><li style="direction:rtl;">نتیجه: اشخاص حقوقی مثل بورس اعتبار شرعی دارند.</li></ul>در کلمات استاد اشکالی و جوابی نسبت به این دلیل طرح شده است، این اشکال و جواب را علاوه بر همین تقریر، می توانید از فایل <a href="https://fiqhci.com/fa/library/audio/1528/%D9%81%D9%82%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%B3-%D9%88-%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1-4">صوتی</a> این جلسه نیز پیگیری نمایید.دلیل ششم: ولایت فقیهبه فرض ما هیچ دلیلی بر اعتبار و مشروعیت بورس و اشخاص حقوقی نداشتیم، از راه تقنین یا همـان ولایـت فقیـه مشـروعیت تمام اشـخاص حقوقی را تصحیح میکنیم.دو بحث دارد:<ul><li style="direction:rtl;">بحث کبروی: با توجه به ادله ولایت فقیه، ولی فقیه چنین حقی دارد که به اشخاص حقوقی اعتبار بدهد؟</li><li style="direction:rtl;">آیا ولی فقیه چنین کاری را کرده است؟</li></ul>ادله ولایت فقیه:مقبوله عمر بن حنظله:این روایت از محمدون ثلاث نقل شده است. البته نسبت به وثاقت عمر بن حنظله، بحث و مناقشه وجود دارد.<ul><li style="direction:rtl;">وجوه اثبات وثاقت عمر بن حنظله</li></ul><ol><li style="direction:rtl;">بر اساس وجه اوّل نه تنها یک نفر -ابن عقده- بلکه اصحاب حدیث -قدمای ما- عمر بن حنظله را توثیق کردند</li><li style="direction:rtl;">بر اساس وجه دوم اثبات وثاقت عمر بن حنظله مشکل دارد.</li><li style="direction:rtl;">مروی عنه مشایخ ثلاثه بودن: این وجه یکی از بهترین وجوه است. عمر بن حنظله جزء مشایخ بلاواسطه صفوان می‎باشد، فلذا ثقه است.</li><li style="direction:rtl;">مروی عنه اصحاب اجماع بودن: این وجه برای اثبات وثاقت عمر بن حنظله تمام نیست و مخدوش است.</li></ol>

فقه بورس و اوراق بهادار 4

در این جلسه استاد به بررسی ادامه ادله مشروعیت بورس پرداخته اند:ادامه بررسی دلیل سوم: قاعده تفویض<ul><li style="direction:rtl;">بررسی دلالی روایات</li></ul>مفاد قاعده تفویض این است که خداوند تمام کارهای مومنین را به خودشان واگذار کرده اند به جز اینکه حق ندارد در انجام این کارها که به آنها واگذار شده است، خودشان را ذلیل کنند.<ul><li style="direction:rtl;">مقدمه اول: این روایات دلالت دارند که امور مربوط به معاش و زندگی روزمره مؤمن به خـود او واگـذار شـده اسـت و او در انتخـاب شـیوه زندگی تنها یک خط قرمز دارد</li><li style="direction:rtl;">&nbsp;مقدمه دوم: مؤمنین شغلهای مختلفی ایجاد کرده اند و از آن درآمد کسب میکنند</li><li style="direction:rtl;">مقدمه سوم: یکی از اموری که مومنین برای امرار معاش تأسیس کرده اند، سازمان بورس می‌باشد که از این طریق و معامله با آنها درآمد کسب میکند</li><li style="direction:rtl;">&nbsp;مقدمه چهارم: این روایات در مقام بیان بوده‌اند فلذا در ابتدا به صورت عام تمام امور مربوط به معاش را به مؤمن واگذار کرده و سپس قید آن را هم بیان کرده است که منجر به ذلت نشود، فلذا روایت شامل تمام کارها می‌شود و می‌فهماند که مؤمن برای هر نیازی که دارد، راه حلش به خودش واگذار شده است&nbsp;</li></ul>نتیجه: با توجه به اینکه این روایات دلالت داشتند که تأسیس بورس بانواعه در اختیار مؤمنین است و اشکالی ندارد که از راههای جدید درآمد کسب کنند، پس این راه هم چون مشتمل بر ذلت نیست، مشروع است.<ul><li style="direction:rtl;">اشکال: استدلال به این روایات با دو اشکال مواجه هستند: 1. اشکال تخصیص اکثر به اوامر تحریمی و وجوبی که در امور معاش وجود دارد. 2. وجود ارتکاز متشرعه بر وجود امر تحریمی و وجوبی در امور مربوط به معاش. لذا استدلال به این روایات برای مشروعیت بورس نمی‎توان کرد.</li></ul>دلیل چهارم: عدم تضییع حق هر فردی<ul><li style="direction:rtl;">5 روایت به عنوان مستند این قاعده ذکر شده‌اند که دالّ بر قاعده عدم تضییع حق مومن هستند.</li><li style="direction:rtl;">تقریب استدلال: برای اینکه حق احدی ضایع نشود، شارع مقدس احکامی را میتواند جایز یا صحیح بداند یا الزم بداند. فلذا این روایات نافیه نیستند بلکه مشرّع است. مثلا شهادتی که جایز نیست را جایز میکند. حال میگوییم در زمان ما در مورد شخصیت حقوقی این چنین است، یعنی در زمان حاضر که شخصیت‌های حقوقی شکل گرفته‌اند و در زندگی روزمره به گونه‌ای رواج یافته است که اگر شارع آن را مشروع نداند بسیاری از حقوق مردم ضایع میشود.</li></ul>نتیجه: این قاعده به نظر تمام می‌آید و اشکالی در این قاعده وجود ندارد، پس با این قاعده بورس مشروع می‌شود.

فقه بورس و اوراق بهادار 3

در ابن جلسه استاد به بررسی ادامه ادله مشروعیت بورس پرداخته اند:دلیل دوم: دلالت التزامیه عمومات و اطلاقات ادله صحت معاملاتدر سه مرحله باید بیان شود:<ol><li style="direction:rtl;">فهم معنای متکلم در مقام خطاب (ظهور)</li><li style="direction:rtl;">تشخیص موضوع</li><li style="direction:rtl;">تطبیق موضوع بر مصادیق =&gt; مرجع در این مرحله، عرف است.</li></ol>به دو آیه احلّ الله البیع و اوفوا بالعقود استدلال شده است و به طور خلاصه: لازمه شمول اطلاقات و عمومات ادله صحت بیع این است که لا بیع الّا فی ملک پس بورس موجودی است که مالک می‌شود. مالکیت بورس متوقف بر اعتبار بورس است چون نمی‌شود چیزی که حتی وجود اعتباری ندارد ولی مالک باشد، معدوم مالک نمی‌شود.سه اشکال به این دلیل بیان شده است که هر سه جواب داده می‎شود و در نتیجه این دلیل برای تصحیح شخصیت‌های حقوقی تام و تمام است هر چند فی النفس شیء.دلیل سوم: ادله تفویض الامر الی المؤمن / باب دوازدهم کتاب امر به معروف وسائل الشیعةبررسی سندی احادیث:<ul><li style="direction:rtl;">حدیث اوّل: از حیث سندی ضعیف است به خاطر ابراهیم بن اسحاق&nbsp;</li><li style="direction:rtl;">حدیث دوم و سوم: موثقه هستند و از حیث سندی مشکلی ندارند.</li></ul>

فقه بورس و اوراق بهادار 2

بحث در رابطه با اختیارات حکومت اسلامی در مورد قیمت گذاری کالاها در دو حیطه مطرح می شود:<ul><li>قیمت گذاری اموال محتکرین</li><li>قیمت گذاری کلی بر بازار&nbsp;</li></ul>در این جلسه استاد به بررسی مورد اول، یعنی قیمت گذاری اموال محتکرین پرداخته اند.سوال اساسی در این باره این است که آیا حکومت اسلامی می تواند برای اموال محتکرین قیمت گذاری نماید، یا صرفا می تواند او را مجبور به فروش نماید؟در این جلسه استاد برای قول به منع قیمت گذاری توسط حکومت اسلامی طوایف مختلفی از روایات را بیان فرموده اند.در یک طایفه به صورت مطلق قیمت گذاری کالا به صاحب آن واگذار شده است، و در طایفه دیگر مشخصا از قیمت گذاری بر اموال محتکرین منع صورت گرفته است.در ادامه جلسه، استاد به بررسی سندی و دلالی احادیث این دو طایفه پرداخته اند.

large_تقریرات عندلیبی.png

medium_تقریرات عندلیبی.png

small_تقریرات عندلیبی.png

thumbnail_تقریرات عندلیبی.png

تقریرات عندلیبی.png

نظام اقتصادی اسلام

اقتصاد-اسلامی

نظام-های-اقتصادی

مکاتب-اقتصادی

نظام اقتصادی اسلام 34

تدریس فقه بورس و اوراق بهادار در سال تحصیلی 1398 توسط استاد علی عندلیبی شروع شد، و در سه سال تحصیلی ادامه یافت.آرشیو صوت دروس بعلاوه تقریرات درس، به تفکیک جلسات و با توضیح اجمالی و خلاصه ای از مطالب ارائه شده در هر درس، ارائه خواهد شد.&nbsp;خلاصه مطالب ارائه شده در این جلسه:بورس اسم هتلی در بلژیک است که تجار در آن معاملاتی می‌کردند. بعد از توسعه این معاملات، به این معاملات بورس گفته می‎شود.یک سازمان بورس داریم و یک شرکت بورس که تحت نظر سازمان بورس است مثل وزرات نفت که تحت نظر آن شرکت نفت قرار دارد.سازمان بورس دارای شورایی 13 نفره است.ما به تمام این مجموعه‌ها فعلا اطلاق بورس می‎کنیم.بورس بازار اولویه و ثانویه دارد. هم سهام فروخته می‎شود و هم کالا. به کسی که می‌خواهد چیزی بفروشد، ناشر گفته می‎شود.&nbsp;اشخاص حقیقی توسط کارگزاری‌ها خرید و فروش می‎کنند.دو نوع قرار داد در بورس:<ol><li style="direction:rtl;">قرارداد آنی<ol><li style="direction:rtl;">نقدی</li><li style="direction:rtl;">به وعده&nbsp;</li></ol></li><li style="direction:rtl;">قرارداد آتی</li></ol>ادله مشروعیت بورس (سازمان بورس و شرکت بورس)<ol><li style="direction:rtl;">طبق قواعده اولیه<ol><li style="direction:rtl;">تمسک به سیره عقلاء</li></ol></li></ol>4 مبنا در باب سیره عقلائیه وجود دارد که مشروعیت بورس طبق مبنای سوم و چهارم اثبات می‌شود2. تمسک به عمومات باب معاملات&nbsp;موضوع عمومات و اطلاقات باب معاملات، بیع عرفی است که شامل بورس و ... هم می‌شود.لازمه صحت یک نوع از بیع این است که آن بیع، مشروع باشد.

فقه بورس و اوراق بهادار 1

استاد شهیدی در این جلسه به بررسی جریان یا عدم جریان خمس، در خود سرقفلی و تحلیل ماهیت آن پرداختند.&nbsp;ایشان با اشاره به مشهور بودن وجوب خمس در سرقفلی، به نقد استدلال‌های مبنایی پرداختند. بحث اصلی بر سر این است که آیا خودِ «حق سرقفلی» بدون دریافت پول نقد، مشمول خمس است یا خیر. استاد معتقدند که اگر سرقفلی را صرفاً واگذاری حقّ اجاره‌داری یا یک حق شرعی مانند حق‌التحجیر یا حق‌السبق بدانیم، از آنجا که متعلّق خمس باید عین خارجی یا منفعت عینی باشد، نه صرف یک حقّ ذهنی یا شرعی فلذا متعلّق خمس واقع نمی‌شود. ایشان با ذکر مثال‌هایی مانند حقّ تألیف کتاب یا امتیاز وام، نشان می‌دهند که اگرچه عرف برای این حقوق پول می‌دهد، اما التزام به پرداخت بدهی یا فقدان مالکیت عینی، مانع از صدق مفهوم «فایده» و «غنیمت» می‌شود.در ادامه جلسه نیز استاد بر اساس سایر مبانی در تفسیر حقیقت حقّ سرقفلی، یعنی مبنای وکالت، مأذونیت در تصرّف و حق سکنی، مسأله خمس در سرقفلی را مورد بررسی قرار دادند.استاد بیان کردند که ریشه وجوب خمس سرقفلی در میان فقها، خطای عرف در تشخیص مصداق است؛ یعنی عرف تصوّر می‌کند سرقفلی یک مال عینی و منفعت عینیه است، در حالی که تحلیل‌های حقوقی (مانند وکالت یا شرط مأذونیت) نشان می‌دهد چنین نیست. بر اساس دیدگاه مشهور مانند مرحوم خوئی و تبریزی، وقتی انسان، بدهکار به جبران یا پرداخت اقساط باشد، عرف آن را «فایده» نمی‌داند و خمس ندارد، هرچند آیت‌الله سیستانی با ردّ خطای عرف، وجوب خمس را جاری می‌دانند. همچنین در مورد فیش‌های حج و عمره، به دلیل عدم قطعیت و غرر در قرارداد، ملکیت شرعی حاصل نمی‌شود و خمس ندارد.بخش دیگری از تحلیل، به پدیده «خمس تصاعدی» اختصاص دارد. اگر گران شدن سرقفلی (بدون فروش) مشمول خمس سالانه باشد، سرمایه‌ای که سهم امام است، خود نیز رشد کرده و خمسِ آن رشد نیز باید داده شود. این چرخه باعث می‌شود سهم امام به صورت تصاعدی افزایش یابد و در نهایت بخش عمده‌ای از اصل مال و سود متعلّق به فرد را بلعیده و به امام منتقل کند. استاد شهیدی اشاره می‌کنند که این پیچیدگی محاسباتی و ترس از دست دادن اصل مال به دلیل خمس تصاعدی، از دلایل فرار برخی افراد از پرداخت خمس است و تأکید می‌شود که در محاسبات باید دقت کرد که آیا گران شدن ناشی از تورم است یا رونق بازار، و هر سال مازاد ارزش را چگونه باید در قالب خمس تصاعدی محاسبه نمود تا به حقوق امام و مکلّف خدشه‌ای وارد نشود.

large_تقریرات سرقفلی شهیدیpng.png

medium_تقریرات سرقفلی شهیدیpng.png

small_تقریرات سرقفلی شهیدیpng.png

thumbnail_تقریرات سرقفلی شهیدیpng.png

تقریرات سرقفلی شهیدیpng.png

فقه عقود مستحدثه

فقه-عقود-مستحدثه

سرقفلی

مشخصات فردی: محمدتقی شهیدی‌پور زنجانی، متولد سال ۱۳۳۵ هجری شمسی در زنجان، از علمای برجسته و اساتید مبرز حوزه علمیه قم می‌باشند.تحصیلات حوزوی:&nbsp;ایشان از شاگردان طراز اول و ممتاز فقیه بزرگ، مرحوم آیت‌الله العظمی میرزا جواد تبریزی (ره) به شمار می‌روند. استعداد و تلاش وافر ایشان از همان ابتدا مورد توجه ویژه آن مرجع فقید قرار گرفت، تا جایی که از ایشان به عنوان یکی از اعضای اصلی و مؤثر هیئت استفتائات خود بهره می‌بردند. همچنین ایشان بر مبانی فقهی و اصولی اساتید بزرگی همچون آیات عظام خویی (ره) و علی الخصوص شهید صدر (ره) تسلط کامل دارند.تدریس و پژوهش:استاد شهیدی‌پور از مدرسان برجسته دروس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم هستند و به دارا بودن ذهنی نقاد و استحضار بالای اصولی و فقهی شهرت دارند. ایشان به تحقیق و تتبع عمیق در مبانی فقهی و اصولی، به‌ویژه موشکافی در آراء و مبانی محققان بزرگ، اهتمام جدی دارند. جدیت ایشان در امر مطالعه و تحقیق از خصائص بارزشان می‌باشد.برخی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی ایشان عبارت است از:<ul><li style="text-align:justify;">برگزاری درس خارج فقه و اصول به صورت روزانه در مدرس مرحوم آیت‌الله تبریزی که با استقبال فضلا و طلاب همراه است.</li><li style="text-align:justify;">برگزاری درس خارج در موضوعات مستحدث مانند: عقد استصناع (قرارداد پیش ساخت) و سرقفلی.</li><li style="text-align:justify;">برگزاری درس فقه به زبان عربی فصیح برای طلاب عرب‌زبان با محوریت کتاب شریف «عروة الوثقی».</li></ul>&nbsp;از جمله تألیفات ایشان عبارتند از:<ul><li style="text-align:justify;">فقه: درس خارج فقه (اجتهاد و تقلید، صلاة، حج، محرمات)، فقه پول (تقریر درس خارج ایشان که با همکاری مرکز فقه معاصر حوزه های علمیه منتشر شده است)</li><li style="text-align:justify;">اصول:&nbsp;کتاب ابحاث اصولیة (تقریر عربی درس خارج اصول ایشان)</li></ul>سایر فعالیت‌ها:<ul><li style="text-align:justify;">عضو فعال هیئت استفتائات مرحوم آیت‌الله العظمی تبریزی.</li><li style="text-align:justify;">حضور مستمر در بعثه حج مراجع عظام و پاسخگویی به مسائل شرعی حجاج بیت‌الله الحرام.</li></ul>

سرقفلی 16

در ادامه بررسی وظیفه حکومت اسلامی نسبت به دخالت و نظارت در بازار، استاد در این جلسه فرموده اند که اگر امکان اجبار محتکرین به عرضه کالا در بازار وجود نداشت، در حالت وظیفه حکومت اسلامی، یکی از موارد ذیل می باشد:<ul><li style="text-align:justify;">عرضه مستقیم کالای های محتکر شده در بازار: ادله مختلفی بر این ادعا اقامه شده است.</li><li style="text-align:justify;">مصادره کالای محتکر شده به عنوان تعزیر مالی: استاد خود این راهکار را پیشنهاد داده و برای آن استدلای اقامه نموده اند.</li><li style="text-align:justify;">تصرف در اموال محتکرین و اعطاء بدل کالا به آنها، به مقتضای ادله نفی حرج و نفی ضرر</li></ul>در ادامه نیز استاد به بررسی وظیفه ورود به قیمت گذاری کالاها توسط حکومت اسلامی پرداخته اند.نکته مهم در این بحث این است که، اگر حکومت اسلامی در ضمن عقد لازمی شرط قیمت خاصی را کرده باشد، در این حالت رعایت آن شرط ضروری است. مثلا اگر حکومت اسلامی هنگام فروش آرد به نانوا، شرط کند نان به قیمت خاصی فروخته شود، در این حالت بدون شک عمل به آن شرط لازم می باشد. بنابراین بررسی این وظیفه در حالاتی است که چنین شرطی وجود نداشته باشد، و باید بررسی شود که آیا در چنین حالتی برای حکومت اسلامی دخالت در قیمت گذاری جایز است یا خیر؟

نظام اقتصادی اسلام 33

large_تقریرات شخص اعتباری .png

medium_تقریرات شخص اعتباری .png

small_تقریرات شخص اعتباری .png

thumbnail_تقریرات شخص اعتباری .png

تقریرات شخص اعتباری .png

فقه شخص اعتباری

فقه-شخص-حقوقی

فقه-شخص-اعتباری

شخصیت-حقوقی

شخص اعتباری

استاد مهدی شب زنده دار از اساتید مطرح حوزه علمیه قم بوده و به تدریس دروس خارج فقه و اصول اشتغال دارند.ایشان در فروردین ماه سال 1392 با حکم رهبر معظم انقلاب به عضویت در شورای نگهبان در آمدند، در ادامه نیز این حکم در سال 1401 توسط ایشان تمدید گردید.از اساتید مطرح ایشان باید به میرزا جواد تبریزی، مرتضی حائری یزدی و حسین وحید خراسانی اشاره کرد.پس از تدوین دو کتاب “الفائق فی الأصول” و “الشخص الإعتباری” توسط مرکز فقه معاصر حوزه های علمیه، استاد شب زنده دار علاوه بر تدریس عناوین مد نظر در دروس خارج خود، به تدریس خارج این دو کتاب نیز پرداختند؛ تمامی صوت جلسات و تقریرات این درس در همین صفحه بارگزاری شده است.&nbsp;&nbsp;مشخصات فردی: آیت‌الله مهدی شب‌زنده‌دار در سال ۱۳۳۲ شمسی در شهرستان داراب (استان فارس) متولد شدند. پدر ایشان، آیت‌الله حسین شب‌زنده‌دار جهرمی، از شاگردان امام خمینی (ره)، اساتید اخلاق و مفسران قرآن کریم بودند.تحصیلات حوزوی: ایشان در مسیر تحصیل علوم دینی، از محضر اساتید برجسته‌ای بهره‌مند شدند. بزرگانی چون حضرات آیات سید رضا صدر، عبدالله جوادی آملی، حسین وحید خراسانی، میرزا جواد تبریزی و مرتضی حائری یزدی از مهم‌ترین اساتید ایشان بوده‌اند.تدریس و پژوهش:ایشان از چهره‌های علمی و فرهنگی معاصر به شمار می‌رود که سال‌ها به تدریس، پژوهش و تبلیغ معارف اسلامی پرداخته است آیت‌الله شب‌زنده‌دار پس از تدریس دروس دوره سطح، از سال ۱۳۸۵ شمسی به تدریس درس خارج فقه و اصول در مسجد اعظم قم اشتغال دارند.&nbsp;مسئولیت‌های علمی و اجرایی:ایشان مسئولیت‌های کلیدی متعددی در نهادهای عالی حوزوی و کشوری بر عهده دارند، از جمله:<ul><li style="text-align:justify;">عضو فقهای شورای نگهبان</li><li style="text-align:justify;">عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم</li><li style="text-align:justify;">عضو شورای عالی حوزه علمیه قم</li><li style="text-align:justify;">رئیس مرکز فقه معاصر</li><li style="text-align:justify;">عضو هیئت امنای جامعة المصطفی العالمیه</li><li style="text-align:justify;">مدیر مؤسسه تحقیقاتی-آموزشی بقیةالله (عج)</li></ul>تألیفات و آثار علمی:از ایشان آثار ارزشمندی در فقه، اصول و اخلاق به جای مانده است. برخی از مهم‌ترین این آثار عبارتند از:تألیفات:<ul><li style="text-align:justify;">کتاب «ذبایح» از مجموعه ۱۰ جلدی الموسوعة الفقهیة</li><li style="text-align:justify;">شرح بر بخش‌هایی از تحریرالوسیله امام خمینی (ره)</li><li style="text-align:justify;">کتاب الجامع فی الاصول</li><li style="text-align:justify;">از عوامل تدوین کتاب «الفائق فی الاصول» که توسط مرکز فقه معاصر جهت بررسی مسائل مستحدثه برای دروس سطح و خارج تدوین شده است.</li><li style="text-align:justify;">کتاب «پندهای سعادت» (مجموعه دروس اخلاق ایشان)</li></ul>تقریرات:<ul><li style="text-align:justify;">تقریرات درس خارج اصول آیت‌الله وحید خراسانی</li><li style="text-align:justify;">تقریرات درس خارج فقه آیت‌الله کاظم تبریزی</li></ul>

نتیجه‌ای یافت نشد