غول‌های بزرگ بانکی جهان هشدار دادند: هوش مصنوعی قاتل شغل ها

مؤسسات مالی بزرگ در حال شتاب دادن به روند خودکارسازی در بخش‌های جذب و افتتاح حساب مشتریان، پایش تقلب، تطبیق مقررات و عملیات پشتیبانی داخلی هستند.

در مرکز این بحث، بانک اچ‌اس‌بی‌سی (HSBC) قرار دارد؛ تا جایی که جورج الهدری، مدیرعامل این بانک، اخیراً از کارکنان خواست در برابر تحول مبتنی بر هوش مصنوعی مقاومت نکنند، زیرا این بانک خود را برای یک بازسازی گسترده آماده می‌کند. الهدری در یک رویداد ویژه سرمایه‌گذاران، به نقل از رویترز، گفت: «همه ما می‌دانیم هوش مصنوعی مولد برخی مشاغل را از بین خواهد برد و مشاغل جدیدی ایجاد خواهد کرد.» او از کارکنان خواست در برابر تغییرات فناوری «دچار آشفتگی» یا مقاومت نشوند و استدلال کرد که هوش مصنوعی می‌تواند به کارمندان کمک کند «نسخه‌های پربازده‌تری از خودشان» باشند.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که شواهد فزاینده‌ای نشان می‌دهد مؤسسات بزرگ مالی به‌سرعت در حال گسترش خودکارسازی در حوزه‌هایی مانند جذب مشتری، پایش تقلب، انطباق مقررات و عملیات پشتیبانی داخلی هستند.

رویترز همچنین گزارش داد که بانک رقیب، استاندارد چارترد (Standard Chartered)، قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به ۸ هزار شغل ــ حدود ۱۵ درصد از نیروی کار بخش‌های شرکتی خود ــ را حذف کند، زیرا سرمایه‌گذاری خود را در حوزه هوش مصنوعی و خودکارسازی افزایش می‌دهد. بیل وینترز، مدیرعامل این بانک، پس از آنکه برخی از مشاغل تحت تأثیر را «سرمایه انسانی کم‌ارزش‌تر» توصیف کرد، با انتقاد روبه‌رو شد. او بعداً بابت این اظهارنظر عذرخواهی کرد و کوشید به کارکنان اطمینان دهد که این تحول با آموزش مجدد و فرصت‌های جابه‌جایی همراه خواهد بود.

در سطحی گسترده‌تر، این تغییر نشان‌دهنده تحولی در کل صنعت است؛ جایی که هوش مصنوعی دیگر فقط یک ابزار افزایش بهره‌وری تلقی نمی‌شود، بلکه به‌عنوان نیرویی ساختاری در حال دگرگون کردن خودِ بانکداری دیده می‌شود. تحلیلگران مورگان استنلی دریافته‌اند که بانک‌ها و دیگر شرکت‌های بزرگ در حوزه مالی، فناوری و خدمات حرفه‌ای، از پیش سطح اشتغال خود را کاهش داده‌اند؛ به‌ویژه در میان مشاغل ابتدایی و برون‌سپاری‌شده که بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر خودکارسازی دارند.

گزارش‌ها حاکی است خود اچ‌اس‌بی‌سی نیز در حال بررسی حذف تا ۲۰ هزار موقعیت شغلی ــ حدود ۱۰ درصد از نیروی کار خود ــ هم‌زمان با گسترش استفاده از هوش مصنوعی است. به گزارش رویترز، مشاغل غیرمستقیم و غیرمشتری‌محور در مراکز خدمات جهانی، از جمله مشاغلی خواهند بود که بیشترین آسیب را می‌بینند. در همین حال، این بانک سرمایه‌گذاری سنگینی در زیرساخت‌های هوش مصنوعی انجام داده و دیوید رایس را به‌عنوان نخستین مدیر ارشد هوش مصنوعی خود منصوب کرده است. در داخل بانک نیز از ابزارهای هوش مصنوعی برای کوتاه‌کردن روندهای جذب مشتری، ساده‌سازی گردش کار و تقویت سامانه‌های مقابله با جرائم مالی استفاده می‌شود.

دیگر بانک‌های بزرگ نیز در مسیر مشابهی حرکت می‌کنند. مدیران گلدمن ساکس و ولز فارگو پذیرفته‌اند که هوش مصنوعی در حال دگرگون کردن نیازهای نیروی انسانی است، هرچند برخی تأکید دارند که تاکنون این فناوری بیشتر موجب افزایش بهره‌وری شده تا جایگزینی مستقیم کارکنان.

رشد سریع هوش مصنوعی همچنین نگرانی عمومی را افزایش داده است. بر اساس یک مطالعه اخیر از کالج کینگ لندن، ۶۰ درصد از شهروندان بریتانیا معتقدند هوش مصنوعی مشاغل بیشتری را از بین خواهد برد تا ایجاد کند، و از هر پنج پاسخ‌دهنده، یک نفر نگران است که این فناوری بتواند به ناآرامی مدنی دامن بزند.

در عین حال، کارشناسان فناوری و اقتصاددانان کار خواستار احتیاط شده‌اند. فابیان براسمن از مؤسسه اینترنت آکسفورد هشدار داده است که شرکت‌ها ممکن است با کاهش بیش‌ازحد نیرو، پیش از آنکه اثر بلندمدت هوش مصنوعی بر بهره‌وری را به‌درستی درک کنند، دچار واکنش افراطی شوند.

با این حال، شتاب این روند همچنان رو به افزایش است. رویترز گزارش می‌دهد که بانک‌ها بیش از گذشته درباره نقش هوش مصنوعی در کاهش‌های آتی نیروی کار شفاف سخن می‌گویند؛ تغییری که نشان می‌دهد روایت‌های پیشینِ مبتنی بر «کارآمدی» و «تقویت توان انسانی» در حال جای خود را به واقعیتی صریح‌تر می‌دهند. با سرعت گرفتن خودکارسازی، پرسش اصلی برای بخش بانکداری دیگر شاید این نباشد که آیا هوش مصنوعی مشاغل را دگرگون خواهد کرد یا نه، بلکه این است که کارکنان و مؤسسات تا چه اندازه سریع می‌توانند خود را با این تغییر وفق دهند.