پادکست

|

( 12 )

فقه پزشکی
پزشکی

معرفی پادکست

|

دیدگاه کاربران

بحث در جواز استفاده از سهم «سبیل‌الله» برای احداث و اداره مراکز درمانی به معنای عام (شامل بنا، تجهیزات، و حقوق کادر درمان و پرسنل) است. در تحلیل معنای «سبیل‌الله»، در کلمات فقهای شیعه دو احتمال بنیادین در تبیین مفاد اضافه «سبیل» به «الله» وجود دارد:

۱. مطلق مصالح عامه:

برخی این سهم را به مطلق مصالح عمومی (مانند ساخت پل) تفسیر کرده‌اند. این احتمال دارای اشکال است؛ زیرا اضافه سبیل به الله امری موضوعی است و صرف عمومی بودن یک مصلحت (در برابر مصلحت شخصی)، موجب صدق عنوان راه خدا و انتساب آن به پروردگار نمی‌گردد.

۲. هر عمل قربی:

تفاوت دقیق این احتمال با احتمال پیشین به تحلیل نوع اضافه بازمی‌گردد:

  • آیا اضافه، صرفاً مفیدِ انتساب به خداست (از آن جهت که دین خدا با آن راه حفظ می‌شود) تا شامل هر امری گردد که شارع به آن دستور داده، هرچند قصد قربت در آن معتبر نباشد؟
  • یا اضافه به معنای «راهی منتهی به خداوند» است؟

معنای دوم با معنای نخست کاملاً متفاوت است؛ زیرا معنای دوم شامل هر فعلی است که انسان به‌وسیله آن به رضای الهی دست می‌یابد؛ بنابراین هر عمل قربی مصداق سبیل‌الله خواهد بود. از عبارات شهید اول نیز همین معنای دوم (شمول نسبت به هر عمل قربی) استفاده می‌شود.

این دو احتمال با یکدیگر تباین دارند و اراده هم‌زمان آن‌ها از لفظ واحد ممکن نیست؛ در نتیجه در صورت تردد میان آن‌ها، مفهوم دچار اجمال خواهد بود. با این حال، بعید نیست فقهایی نیز که سبیل‌الله را به «مصالح عامه» تفسیر کرده‌اند، منظورشان مصالح عمومیِ واقع‌شده بر وجه قربی باشد، نه مطلق مصالح عامه؛ مؤید این احتمال آن است که حتی محقق حلی با وجود ذکر عنوان مصلحت عام، در مقام تمثیل منحصراً به افعال قربی مثال زده است.

درس های مرتبط