بحث در تسری وجوب نفقه بر هزینه‌های درمان نازایی و حکم فرض شک در مصداق نفقه متعارف است:

۱. ملاک‌های وجوب نفقه و شمول آن بر درمان نازایی:

• معاشرت به معروف: درمان نازایی تنها در صورتی واجب است که از مخارج متعارف باشد.
• ما یقیم صلبها: این هزینه‌ها بر شوهر واجب نیست؛ زیرا حیات و سرپاماندن زن بر بچه‌دار شدن متوقف نیست.
• اطلاق نفقه (خرجی و مؤونه): درمان نازایی واجب است؛ زیرا معیار نفقه، همان مؤونه است که اگر زن از مال خود بپردازد خمس ندارد. تفاوت نفقه واجب با مؤونه خمس این است که در خمس، سقف «حداکثر متعارف» ملاک است، ولی در نفقه واجب شوهر، به دلیل تحقق صرف‌الوجود با اولین فرد، «حداقل متعارف» ملاک است. بر این مبنا، حتی استفاده از روش‌های غیرمتعارف درمانی برای رسیدن به حداقل متعارف فرزندآوری بر شوهر لازم است؛ اما تأمین هزینه برای داشتن فرزند بیش از حداقل متعارف بر شوهر واجب نیست، هرچند مؤونه شمرده شود.

۲. فرض شک در صدق هزینه‌های متعارف:

در صورت شک در اینکه هزینه‌ای مصداق نفقه متعارف است یا نه، دیدگاهی اصولی از برخی معاصرین قابل انطباق است. ایشان در ضابطه تمایز شبهه مفهومیه و مصداقیه فرموده‌اند: اگر رفع اجمال از شئون شارع باشد (مانند شمول فاسق بر مرتکب صغیره)، شبهه مفهومیه است و مولا نمی‌تواند بگوید «نمی‌دانم»؛ اما اگر نسبت شارع و مکلف در رفع اجمال یکسان باشد (مانند حدود منا، صدق صعید یا آب مطلق)، موضوع حکم، عنوانِ در نظر عرف است و شبهه با اینکه حکمیه است، مصداقیه شمرده شده و مجرای قاعده اشتغال (احتیاط) است.

بر اساس این مبنا، از آنجا که شارع حکم را بر عنوان «نفقه متعارف» بار کرده و می‌تواند بگوید «اگر متعارف است بپرداز»، شک در متعارف‌بودنِ هزینه علاج نازایی، شبهه مصداقیه در مقام امتثال بوده و مقتضای آن لزوم احتیاط و پرداخت است؛ هرچند این مبنا ناتمام است و ردّ آن خواهد آمد.