پادکست

|

( 12 )

فقه پزشکی

معرفی پادکست

|

دیدگاه کاربران

استاد اشرفی در این جلسه به بررسی فقهی پدیده‌ی اجاره رحم و انتقال نطفه پرداختند و پرسش‌های بنیادین درباره جایز بودن این عمل و تعیین هویت مادر را مطرح کردند. 

ایشان ابتدا فرض را بر این گذاشتند که حرمت‌های جانبی مانند لمس و نگاه کردن نامحرم، با استناد به قاعده «لا حرج» و ضرورت فرزنددار شدن زوجین، برداشته می‌شود. 

در فرض نخست، زمانی که هر دو زن همسر مرد هستند و نطفه از رحم همسر اوّل به دوم منتقل می‌شود، به دلیل رضایت طرفین و عدم تضییع حق، مانع شرعی خاصی دیده نشد. 

در فرض دوم، زمانی که نطفه به رحم زن اجنبی (مستأجره) منتقل می‌شود، با وجود نظریه مرحوم حکیم مبنی بر حرمت هرگونه قرار دادن جنین در رحم غیرمحرم، استاد اشرفی با نپذیرفتن آن و تکیه بر اصل برائت و رضایت زن، عمل را جایز دانستند.

بخش عمده‌ای از این جلسه به مسأله تعیین مادر اختصاص داشت. استاد اشرفی چهار احتمال را مطرح کردند:

  1. مادر کسی است که نطفه را بارور کرده (صاحب تخمک) 
  2. مادر کسی است که حمل و زایمان را انجام داده (صاحب رحم)
  3. هیچ‌کدام مادر نیستند
  4. هر دو مادر هستند

استاد با استناد به آیات قرآن کریم، از جمله آیه «حَمَلَتهُ أُمُّهُۥ كُرهًا وَ وَضَعَتهُ كُرهًا» که اشاره به مدت حمل و اتمام شیردهی دارد، و آیه «فَلَمَّا وَضَعَتهَا قَالَت رَبِّ إِنِّی وَضَعتُهَا أُنثَی» که مربوط به مادر حضرت مریم(س) است، نشان دادند که قرآن کریم مادر را کسی می‌داند که فرآیند حمل، زایمان و پرورش را به انجام رسانده است. همچنین با استناد به آیه «وَ بَرَّا بِوَالِدَتِی» و آیه «لَّا يَجزِی وَالِدٌ عَن وَلَدِهِ وَ لَا مَولُودٌ»، نتیجه گرفتند که واژه والد و ولد به کسی اطلاق می‌شود که فرزند را به دنیا آورده و بزرگ کرده است، نه صرفاً صاحب بذر یا تخمک. بنابراین، با توجه به سیاق آیات و مفهوم عرفی، به نظر می‌رسد مادر در حکم شرعی، همان زنی است که بچه را حمل کرده و به دنیا آورده است، هرچند امکان پذیرش نظریه دوم (هر دو مادر بودن با تمایز بین مادریت زیستی و تربیتی) نیز وجود دارد.

درس های مرتبط