فقه پزشکی 19
استاد: مصطفی اشرفی شاهرودی
1392
معرفی پادکست
|
دیدگاه کاربران
استاد اشرفی در این جلسه به بررسی روایت سوم برای اثبات حرمت تلقیح مصنوعی از منی مرد اجنبی پرداختند که از اسحاق بن عمار از امام صادق(ع) نقل شده است.
در این روایت، امام تفاوت حد زنا (صد ضربه شلاق) با حد شرب خمر (هشتاد ضربه شلاق) را در این میدانند که زانی نطفه خود را تضییع (ضایع) کرده و در غیر موضعی که خدا امر فرموده (یعنی رحم همسر یا کنیز) قرار داده است. استاد اشرفی استدلال کردند که این تعلیل، عام بوده و شامل تلقیح مصنوعی نیز میشود؛ زیرا در هر دو صورت، نطفه در رحم زنی قرار گرفته که با صاحب نطفه، علقه زوجیت یا ملک یمین ندارد و لذا عمل «وضع در غیر موضع» محقّق شده است.
ایشان سپس اشکالاتی که برخی معاصرین به این روایت وارد کردهاند را مطرح و رد نمودند. برخی معتقد بودند: «وضع در غیر موضع» حکمت است نه علّت؛ چرا که اگر علّت باشد، هم معمّم است و هم مخصّص. معمّم است فلذا اگر وضع در غیر موضع کرده باشد به صورت مطلق حرام است خواه زنا باشد یا تلقیح مصنوعی؛ و اگر وضع در غیر موضع نکرده باشد، جایز است فلذا اگر زانی عزل انجام دهد به خاطر اینکه وضع در غیر موضع انجام نداده است، مرتکب حرام نشده است.
استاد اشرفی پاسخ دادند که این روایت صرفاً برای «اثباتِ زیاد بودن مجازات» به دلیل تضییع نطفه آمده و حکم به جواز یا حرمتِ طرف مقابل نمیدهد؛ همانطور که اگر کسی بگوید «چون مادرم کار داشت به مدرسه نرفتم» و این لزوماً به این معنا نیست که اگر مادرم کار نداشت به مدرسه میروم و لو اینکه روز تعطیل باشد.
همچنین اشاره کردند که دلالت روایت بر حرمت تلقیح مصنوعی، حتی با وجود ضعف سندی در روایت کلینی و شیخ (به دلیل وجود راویان مجهول یا ضعیف مانند حسن بن علی بن ابی حمزة البطائنی)، به واسطه تقویت توسط نقل مرحوم صدوق از کتاب علی بن مؤمن و همچنین استناد فقهای بزرگ به این مضمون، معتبر است.
در نهایت، استاد تأکید کردند که با فرض صحت سندی یا حداقل اعتبار ظاهری به واسطه تعدّد طرق، این روایت دلیل محکمی بر حرمت ریختن نطفه مرد اجنبی در رحم زن اجنبی، چه از طریق زنا و چه از طریق تلقیح مصنوعی میباشد.