در جلسه ۱۲۵، امکان تمسک به اطلاق روایات برای اثبات حق شفعه در حقوق و متعلق حق بررسی شده است:
۱. بررسی حدیث هارون بن حمزه: در این روایت آمده است: «الشفعة في البيوع إذا كان شريكاً فهو أحق بها».
- تقریب استدلال:اگر «في البيوع» خبر برای «الشفعة» باشد، دلالت بر ثبوت شفعه در تمامی بیوع دارد؛ چه مبیع عین خارجی باشد، چه متعلق حق و چه خودِ حق.
- پاسخ به ادعای انصراف:انصرافِ عنوان شریک به «شریک در ملک»، انصراف بدوی و ناشی از غلبه وجود در خارج است که فاقد حجیت و اعتبار میباشد.
- اشکال و دفاع:اگر «في البيوع» صفت برای شفعه باشد و جمله شرطیه خبر قرار گیرد، روایت در مقام بیان موارد ثبوت بیع نخواهد بود؛ اما در پاسخ میتوان به اطلاق عنوان «شريك» تمسک کرد که شامل شراکت در حق و متعلق حق نیز میگردد.
۲. بررسی مرسله یونس: در روایت آمده است: «الشفعة جائزة في كل شيء من حيوان أو أرض أو متاع إذا كان الشيء بين شريكين». برای تمسک به اطلاق این روایت دو تقریب مطرح گردیده است:
- تقریب اول: تمسک به اطلاق لفظ «أرض» (یا عرض) که شامل زمینِ متعلق حق نیز میشود و با تعدی از بیع، مواردی مانند صلح یا هبه معوض را نیز فرامیگیرد.
- تقریب دوم: تمسک به اطلاق لفظ «كل شيء»؛ زیرا ذکر عناوین حیوان، زمین و متاع از باب بیان مثال است و ادعای انصراف کلمه «شیء» به اعیان خارجی وجهی ندارد و شامل «حق» نیز میگردد.