در جلسه ۱۱۴، نحوه تسری خیار عیب به شخص اعتباری و ادله ثبوت ارش بررسی شده است:
۱. جریان خیار عیب در شخص اعتباری:
- ادله غیرروایی (قاعده لاضرر، شرط ارتکازی و بنای عقلا) متضمن عنوان شخص حقیقی نبوده و به طور عام شامل شخص اعتباری نیز میشوند.
- در روایات (مانند معتبره زراره) که عنوان «رجل» در آنها اخذ شده، با الغاء خصوصیت حکم تعمیم مییابد؛ زیرا عرف، خیار عیب را از احکام و خصوصیات ماهیت «بیع» میداند، نه ویژگی متبایعین.
- اطلاق معتبره زراره شامل خریدهای نائب حکومت و متولی وقف (اشخاص اعتباری عصر ائمه) میشود؛ از این رو تعدی به اشخاص اعتباری جدید (مانند شرکتها و بانکها) آسان بوده و یا حتی طبق شمول عموم خطاب بر مصادیق مستحدثه، ممثل شخص اعتباری جدید مستقیماً مشمول روایت است.
۲. ادله ثبوت ارش:
- وجه اول: ادعا شده بایع مستحق عوضِ وصفِ مفقود نیست؛ اما اشکال شده که وصف صحت حیثیت تعلیلی دارد و ثمن تقسیط نمیشود، اگرچه مشتری حق مطالبه مابهالتفاوت را دارد.
- وجه دوم (بنای عقلا):پرداخت ثمن اضافی در صورت عدم سلامت مبیع، فاقد وجه عقلایی بوده و عقلا مشتری را مستحق ارش میدانند.
- وجه سوم (روایات):طبق معتبره زراره، در صورت تصرف یا احداث حدث در مبیع معیوب که امکان رد آن وجود ندارد، ارش برای مشتری ثابت میشود