پادکست

|

( 12 )

فقه پزشکی

معرفی پادکست

|

دیدگاه کاربران

در ادامه بحث از ملاک نفقه واجب زوجه و شمول آن نسبت به هزینه‌های درمان، نسبت‌سنجی میان «اطلاقات وجوب نفقه» و «روایات تحدید حق زن» بررسی شد:

۱. مفاد و مقتضای اطلاق روایات نفقه:

اضافه نفقه به زن («نفقتها») عرفاً به معنای «خرجی» است و هر آنچه را قوام و اداره زندگی متعارف شخص بدان وابسته است در بر می‌گیرد؛ از جمله هزینه‌های درمان و حتی مخارج وظایف دینی. این اطلاق بر «حداقل هزینه متعارف» دلالت دارد (از باب انطباق مامورٌبه بر فرد مجزی)، نه حداکثر آن. ملاک تعیین شأن در نفقه متعارف نیز شأن و وضعیت فعلی زوجه با توجه به ازدواج و موقعیت کنونی زوج است، نه صرف وضعیت پیشین خانه پدری او (دیدگاه مشهور) و نه فقط شأن زوج (قول شیخ و ابن‌براج).

۲. طوایف معارض یا مقید اطلاق:

در برابر این اطلاقات، دو دسته روایت قرار دارند:

  • طایفه اول (روایات «ما یقیم صلبها»): این روایات در مقام تحدید اصل نفقه واجب نیستند، بلکه صرفاً مرزی را معین می‌کنند که ترک آن برای زوجه حق مطالبه جدایی می‌آورد.
  • طایفه دوم (روایات تحدید حق زن بر شوهر): نصوص متعددی حق زوجه بر عهده مرد را در «اطعام/سیر کردن»، «کسوت/پوشاندن عورت» و «گذشت و غفران در برابر خطای زن» منحصر جلوه می‌دهند؛ مانند معتبره اسحاق بن عمار («يُشْبِعُ بَطْنَهَا وَ يَكْسُو جُثَّتَهَا وَ إِنْ جَهِلَتْ غَفَرَ لَهَا»)، روایت عزرمی، خبر یونس بن عمار و مرسله شهاب بن عبدربه. این نصوص (به‌ویژه با عباراتی چون «فَقَدْ وَ اللَّهِ أَدَّى حَقَّهَا» یا «فَلَيْسَ لَهَا عَلَيْهِ شَيْءٌ غَيْرُ هَذَا قَالَ لَا») ظهور در عدم وجوب مازاد بر این امور دارند، گرچه در مرسله شهاب مقادیری افزون بر سد رمق (مانند روغن، گوشت، صبغ و میوه) هم ذکر شده است.

۳. چالش تعارض و نحوه جمع:

مسئله اساسی، نحوه رفع تنافی میان این دسته روایاتِ حاصر با اطلاقات دال بر وجوب جمیع مخارج و هزینه‌های درمانی است. گرچه برخی معاصرین (چون مرحوم سید تقی قمی) این روایاتِ محدودکننده را به علت مخالفت با قرآن (معاشرت به معروف) مردود دانسته‌اند، اما با توجه به استفاضه اخبار، اسقاط سند و عدم حجیت آن‌ها دشوار است و نیازمند بررسی راه‌های جمع فقهی است.

درس های مرتبط