- در جلسه گذشته در صدد پاسخ به این سؤال بودیم که امر پدر به واقع عبادت است یا صورت عبادت؟ که گفته شد پاسخ این سؤال با توجه به قائل بودن به مشروعیت و یا عدم مشروعیت عبادت صبی متفاوت بود و که مفصلاً در جلسه گذشته به آن پرداخته شد.
- مرحوم صاحب جواهر (ره) میفرماید آیا صبی در روزه ماه رمضان در تمرین روزه به دلیل اینکه غرض او تمرین برای روزه واجب است باید نیت وجوب کند و یا اینکه بگوییم صبی نمیتواند نیت وجوب کند و بر فرض مشروعیت عبادت او و کامل بودن روزه او قائل به استحباب شویم؟ و یا اینکه مخیر است؟ که هر کدام از این صور وجهی دارد و نظر فقها با توجه به مشروعیت و یا عدم مشروعیت عبادت صبی متفاوت است. مرحوم صاحب جواهر (ره) میگوید گر چه بر او واجب نشده و رفع قلم شده اما ادله ندب به دلیل این است که با سایر مکلفین مشترک است و یا اینکه دلیل خاص دارد و تمرینت عبادت صبی با استحباب منافات ندارد و حکمت استحباب، تمرین است.
- به نظر ما عبادات صبی مشروع است و ینعقد منه بنیة الثواب. پس ولد باید نیت استحباب کند و نمیتواند نیت وجوب کند زیرا نیت یعنی قصد قربت و قصد قربت یعنی قصد امر و لذا امری در حق ولد به جز امر ندبی نیست پس ولد برای انعقاد عبادت صحیح از او باید قصد امر ندبی کند و تمرین دادن ولد، تمرین بر عبادت مشروعه است و تمرین دادن بر واقع عبادت است نه صورت عبادت.
- در بحث روزه صبی در بعض روز که آیا صورت روزه است یا واقع روزه؟ مرحوم اشتهادری (ره) میفرماید: با توجه به صحیح حلبی که دلالت بر مشروعیت عبادت صبی دارد و دلالت بر تمرینیت ندارد اگر چه حکمت آن تمرین بر عبادت است امساک بعض روز از صبی مشروعیت و مطلوبیت پیدا میکند مثل امساک مسافر و مریض اگر چه روزه ماه رمضان بر آن اطلاق نمیشود.
- به نظر ما عبادت صبی طبق صحیحه حلبی مشروع است و در روزه بعض روز، پدر، صبی را به روزه مشروع کامله امر میکند ولی به اندازه تواناییاش و اگر نتوانست، نسبت به ادامه او را مجبور نمیکند و به معنای این نیست که به او روزه بعض روز را امر میکند و اگر این باشد هم با مشروعیت سازگار است و هم با نیت ندب و هم با واقع الصوم سازگار است و امساک بعض هم نیست.
در بیست و یکمین جلسه از مباحث درس خارج فقه تربیت که توسط استاد معظم آیت الله مقیمی حاجی تدریس میشود به ادامه بررسی ماهیت عبادت صبی پرداخته شد که لازم است جهت بهرهمندی از تفصیل مطالب مذکور صوت جلسه این درس را استماع فرمایید.