- در جلسات قبل آیات دال بر وظیفه تربیت عبادتی فرزند بر پدر نسبت به نماز بررسی شد در ادامه به بررسی روایات میپردازیم و در مجموع روایات دو نکته مطرح است: 1. (اصل بحث) اینکه آیا چنین وظیفهای بر عهده پدر هست؟ 2. در تربیت عبادی فرزند چه سنی مطلوب است؟
- در اصل وظیفه پدر نسبت به تربیت عبادی فرزند روایت صحیحه محمد بن مسلم است که حضرت در پاسخ به سؤال «فِي اَلصَّبِيِّ مَتَى يُصَلِّي؟...» حضرت فرمودند: «(فَقَالَ إِذَا عَقَلَ اَلصَّلاَةَ قُلْتُ مَتَى يَعْقِلُ اَلصَّلاَةَ وَ تَجِبُ عَلَيْهِ فَقَالَ) لِسِتِّ سِنِينَ». از دلالت روایت استفاده میشود که فهم و تعقل صبی را در آن شرط کرده است و آنچه بحث شده لزوم نماز بر صبی است. خود روایت وظیفهمندی نسبت به پدر را ثابت نمیکند ولی با ضمیمه ادله کلی دال بر تربیت و یا با لازمه اینکه فرزند با ملازمت پدر است که عبادت را انجام میدهد و خودش مستقلاً انجام نمیدهد که این دلالت محل مناقشه است.
- روایت مرسله «مَتَى تَجِبُ اَلصَّلاَةُ عَلَيْهِ فَقَالَ إِذَا عَقَلَ اَلصَّلاَةَ وَ كَانَ اِبْنَ سِتِّ سِنِينَ»، زمانی که صبی نماز را بفهمد و شش ساله باشد. این زمان لزوم نماز بر صبی را میرساند.
- برخی این روایات مذکور را در فصل نماز میت ذکر کردهاند و به این معنا است که یعنی نماز میت بر صبی در سن شش سالگی واجب است و روایت مذکور در کتاب کافی (حلبی و زراره) که امام صادق(ع) فرمودند: «أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ اَلصَّلاَةِ عَلَى اَلصَّبِيِّ مَتَى يُصَلَّى عَلَيْهِ قَالَ إِذَا عَقَلَ اَلصَّلاَةَ قُلْتُ مَتَى تَجِبُ اَلصَّلاَةُ عَلَيْهِ فَقَالَ إِذَا كَانَ اِبْنَ سِتِّ سِنِينَ وَ اَلصِّيَامُ إِذَا أَطَاقَهُ» شاهد بر آن گرفته میشود و این روایت معیار میدهد که بچهای که نماز را فهم کند نماز میت بر او واجب میشود.
- روایت حسین بن سعید «إذا أتى على الصبی ست سنین وجبت علیه الصلاة وإذا أطاق الصوم وجب علیه الصیام» است که «صیام» را در سیاقی ذکر کرد که وجوب بر ذمه صبی است و این روایت دلالت میکند که وجوب بر صبی است.
- روایت صحیحه علی بن جعفر «سألته عن الغلام، متى يجب عليه الصوم والصلاة؟ قال: إذا راهق الحلم وعرف الصلاة والصوم» است که بر ذمه صبی واجب میکند که البته فقها این وجوب را بر شدت استحباب میگیرند و این روایت دلالت بر وظیفهمندی پدر ندارد و بر ذمه صبی است.
در دوازدهمین جلسه از مباحث درس خارج فقه تربیت که توسط استاد معظم آیت الله مقیمی حاجی تدریس میشود به شروع بررسی وظیفه الزامی پدر نسبت به تربیت عبادی فرزند با استناد به روایات پرداخته شد که لازم است جهت بهرهمندی از تفصیل مطالب مذکور صوت جلسه این درس را استماع فرمایید.