پادکست

|

( 12 )

فقه پزشکی
پزشکی

معرفی پادکست

|

دیدگاه کاربران

در این جلسه، احکام وجوب حفظ قدرت قبل از وقت (مقدمات مفوته)، وظیفه بیمار مضطر و نیز وظایف کادر درمان در مواجهه با بیمار مضطر تبیین شد:

۱. تعجیز نفس قبل از وقت و مقدمات مفوته:

مقتضای قاعده اولیه، عدم وجوب حفظ قدرت بر امتثال قبل از فعلیت تکلیف و دخول وقت است؛ زیرا تکلیف به ذی‌المقدمه و مقدمه هنوز فعلیت ندارد. با این حال، روایات خاصی مانند صحیحه حریز از محمد بن مسلم (نهی از بازگشت به سرزمینی که آب در آن یخ زده و نماز تباه می‌شود) و روایت صفوان از اقامت چندماهه در زمین فاقد آب، دلالت بر لزوم رعایت مقدمات مفوته در خصوص نماز دارند. از الغای خصوصیت عرفی این روایات فهمیده می‌شود که مکلف حتی قبل از وقت نیز مجاز نیست اختیارا کاری انجام دهد (مانند سفر یا کاشت موی مانع طهارت) که پس از دخول وقت از انجام نماز اختیاری عاجز گردد.

۲. وظیفه بیمار مضطر:

چنانچه بیمار برای درمان ناچار به ترک وظیفه اختیاری باشد (مانند بسته‌ماندن چشم یا استلقاء برای درمان)، تکلیف اختیاری از او ساقط شده و ادای وظیفه اضطراری (مانند نماز با اشاره) برای او متعین و مجزی است؛ همچنان‌که در روایات متعدد (مانند جواز نماز با ایماء در قدح چشم) بر این امر تصریح شده است.

۳. وظایف کادر درمان در درمان بیمار مضطر:

  • اضطرار در حد حفظ جان: حفظ نفس محترمه واجب و اهمّ است؛ لذا پزشک موظف است بیمار را درمان کند، هرچند مستلزم ترک وظیفه اختیاری یا حتی ترک اصل عمل در وقت باشد.
  • اضطرار کمتر از قتل (دفع ضرر یا درد شدید): این مورد از مصادیق باب تزاحم است میان ادای وظیفه اختیاری پزشک و وجوب دفع ضرر از مؤمن و اجابت استغاثه او (طبق نبوی مشهور «من سمع رجلا ینادی…»). در این فرض، حداقلْ جواز ترک وظیفه اختیاری ثابت است؛ زیرا اهمیت وظیفه اختیاری بر دفع ضرر از بیمار محرز نیست و با احتمال اهمیتِ دفع ضرر، ترجیح آن بر وظیفه اختیاری محتمل یا متعین است. علاوه بر این، به واسطه حاکمیت قاعده «لا ضرر»، منع شارع از درمان سبب استناد ضرر به شارع خواهد بود؛ لذا وجوب ادای فریضه اختیاری در این حالت منفی است.
درس های مرتبط