پادکست

|

( 12 )

فقه پزشکی
پزشکی

معرفی پادکست

|

دیدگاه کاربران

در این جلسه، احکام وضعی و تکلیفی کادر درمان در تصدی امور غیرالزامی و ضوابط ایجاد عمدی عذر (تعجیز نفس) توسط بیمار یا کادر درمان بررسی شد:

۱. اجرت کادر درمان در اعمال درمانی غیرالزامی:

چنانچه اصل درمان فی‌نفسه مباح باشد اما تصدی آن به دلیل تلازم با فوت وظیفه شرعی (مانند قضا شدن نماز) ممنوع گردد، این حرمتْ متوجه ملازمِ عمل است نه خودِ آن؛ لذا اجاره باطل است، اما چون کار کادر درمان محترم بوده و از مصادیق اخذ اجرت بر عمل حرام به شمار نمی‌رود، شخص استحقاق «اقل الامرین از اجرت‌المسمی و اجرت‌المثل» را دارد. بر خلاف فرضی که خود عمل ذاتاً نامشروع باشد (مانند جراحی‌های مستلزم تغییر خلقت بنا بر قول به حرمت، یا مستلزم لمس و نظر حرام)، که در این صورت اخذ اجرت نیز حرام بوده و هیچ اجرتی ثابت نیست.

۲. تعجیز نفس بعد از فعلیت تکلیف:

اگر وقت فریضه داخل شده و تکلیف فعلیت یافته باشد، اقدام به عملی که موجب عجز از ادای وظیفه اختیاری گردد (مانند انجام کاشت مو که مانع وضو و غسل است یا جراحی غیرضروری که مانع نماز اختیاری می‌شود) شرعاً جایز نیست؛ زیرا تعجیز نفس همانند ترک واجب معصیت است و وجود بدل اضطراری، مجوزی برای تسبیب به اضطرار ایجاد نمی‌کند.

۳. تفاوت اضطرار با تبدل موضوع:

  • تبدل موضوع: در مواردی که دلیل حکم نسبت به حفظ موضوع ساکت است (مانند عدم وجوب روزه بر مریض، مسافر یا حائض)، ایجاد عمدی مرض، سفر یا حیض حرام نیست؛ زیرا روزه برای مریض یا مسافر فاقد مصلحت است و شارع تحفّظ بر موضوع را نخواسته است.
  • اضطرار و تکالیف بدلی: در احکام اضطراری، متفاهم عرفی از ادله آن است که وظیفه بدلی نوعی منقصت نسبت به وظیفه اختیاری دارد و وافی به تمام مصلحت اختیاری نیست؛ بنابراین، ایجاد عمدی اضطرار در زمان فعلیتِ امر اختیاری، تسبیب به تفویت غرض مولا بوده و عقلاً و شرعاً ممنوع است.
درس های مرتبط