موضوع: بررسی روایات عدم ضمان کاهش ارزش پول

در این جلسه، ابتدا بررسی روایت یوسف بن ایوب ادامه یافت. در این روایت، بدهکار. در این روایت، بدهکار به‌جای درهم، دینار را به‌پردازد و امام(ع) قیمت روز پرداخت را معیار محاسبه قرار می‌دهند. تقریب استدلال این است که با وجود تفاوت میان زمان اشتغال ذمه، زمان پرداخت و زمان محاسبه، ملاک قرار گرفتن زمان پرداخت نشان می‌دهد که بدهکار نسبت به کاهش ارزش بعدی پول ضامن نیست.

استاد چند اشکال مطرح کردند: روایت ممکن است اساساً در مقام بیان ضمان نباشد؛ تغییر قیمت مطرح‌شده شاید مربوط به دینارِ پرداختی باشد، نه درهمِ موضوع بدهی؛ و تعبیر «افزایش یا کاهش» نیز می‌تواند به معنای گران یا ارزان شدن خود کالا باشد، نه کاهش ارزش پول. همچنین روایت شامل پرداخت درهم به‌جای درهم، پول‌های اعتباری، کاهش‌های فاحش ارزش پول و ضمان حکومت یا اشخاص دیگر نمی‌شود. بنابراین بر اساس آن، نه ضمان و نه عدم ضمان کاهش ارزش پول به‌طور قطعی ثابت نمی‌گردد.

سپس روایت عبدالملک بن عتبه هاشمی بررسی شد. در این روایت، درهم‌ها در زمان دریافت، به قیمت همان روز محاسبه می‌شوند و تغییرات بعدی ارزش دینار اثری ندارد. تقریب استدلال آن مشابه روایت یوسف بن ایوب است، اما اشکالات دلالی همان روایت بر آن نیز وارد می‌شود. از نظر سند، وثاقت علی بن حکم و عبدالملک بن عتبه هاشمی محل بحث است، هرچند وجوهی برای اعتبار عبدالملک مطرح شد.

در پایان، روایت اسحاق بن عمار مطرح گردید که نسبت به روایات پیشین دلالت بهتری دارد؛ اما آن نیز به نقدین، تغییرات غیر فاحش و عدم ضمان بدهکار اختصاص دارد. نتیجه نهایی این است که روایات مذکور، عدم ضمان کاهش ارزش پول را اثبات نمی‌کنند.