استاد مدرسی در این درس به بررسی سیر تطور پول و زمینه‌های پیدایش رمزپول‌ها پرداختند. ایشان ابتدا با تفکیک میان پول‌های دارای ارزش ذاتی و پول‌های اعتباری، توضیح دادند که امروزه در اغلب کشورها، پول‌های متداول دیگر نه دارای ارزش ذاتی‌اند و نه نماینده چیزهایی با ارزش ذاتی مانند طلا یا نقره. به‌رغم قطع رابطه حقوقی بین پول‌های کاغذی و پشتوانه‌های فیزیکی‌شان، مردم همچنان به این پول‌ها اعتماد دارند، زیرا رابطه عرفی معامله‌ای حفظ شده است و پول کاغذی توانسته نقش واسطه مبادله و ذخیره ارزش را ایفا کند.

ایشان عوامل حفظ اعتماد مردم به پول اعتباری را چنین برشمردند: تمرکز نشر پول در اختیار دولت یا نهادهای وابسته، کنترل حجم اسکناس منتشرشده، اجبار قانونی در پذیرش آن به‌عنوان وسیله ادای دین، و سهولت مبادله نسبت به پول‌های فلزی. استاد اشاره کردند که با این‌همه، در درازمدت آسیب‌هایی از قبیل تورم، کاهش قدرت خرید، و ناتوانی تولیدکنندگان در برنامه‌ریزی صحیح بر اثر افزایش بی‌ضابطه حجم پول به وجود آمد. این آسیب‌ها نه تنها از سوی دولت‌ها با هدف جبران کسری بودجه ایجاد می‌شد، بلکه نظام بانکی و انتشار اوراق بهادار نیز در تشدید آن سهیم بود.

در ادامه، استاد با اشاره به نظریه مقداری پول، توضیح دادند که افزایش حجم پول بدون افزایش متناظر در تولید کالا و خدمات، موجب افزایش سطح عمومی قیمت‌ها و بروز تورم می‌شود. در عین حال، به آثار تورم در سطح ملی و بین‌المللی پرداختند و نشان دادند که تورم می‌تواند باعث کاهش قدرت خرید، برهم خوردن توازن اقتصادی، اختلال در نظام تولید و حتی رکود تورمی شود.

در این زمینه، ایشان به مسئله رکود تورمی پرداختند و گفتند در شرایطی که تورم از حد معقول خارج شود یا زیرساخت‌های اقتصادی مناسب برای افزایش تولید وجود نداشته باشد، اقتصاد کشور دچار رکود همراه با تورم خواهد شد.

از این‌رو، بشر در پی راه‌حلی برآمد تا بدون بازگشت به پول‌های فلزی و بدون تحمل معایب پول‌های کاغذی، ابزاری برای مبادله ایجاد کند که هم اعتماد عمومی را جلب نماید، هم تولید آن خارج از اراده حاکمیت‌های مالی و دولت‌ها باشد، و هم راه تقلب و جعل در آن بسته شود.

اینجا بود که استاد به زمینه‌های پیدایش پول‌های الکترونیک و رمزنگاری‌شده پرداختند. نخستین تلاش‌ها برای خلق پول الکترونیک به دهه ۱۹۸۰ بازمی‌گردد، اما نقطه عطف اصلی در سال ۲۰۰۸ با انتشار مقاله‌ای از شخص یا اشخاصی با نام مستعار «ساتوشی ناکاموتو» شکل گرفت.

استاد توضیح دادند که بیت‌کوین در صدد برآمد تا همان نقش پول اعتباری را ایفا کند، اما بدون پشتوانه فیزیکی و بدون تمرکز در اختیار دولت‌ها. برای تحقق این هدف از دو فناوری کلیدی استفاده شد: رمزنگاری پیشرفته که امکان جعل یا تقلب را سلب می‌کرد و فناوری «بلاک‌چین» یا زنجیره بلوکی که تمرکززدایی و ثبت امن معاملات را میسر می‌ساخت. این ابزارها سبب شدند که خلق پول در بیت‌کوین محدود و قابل پیش‌بینی باشد و در عین حال اعتماد عمومی را جلب کند.

استاد در پایان اشاره کردند که امروز صدها رمزپول دیگر نیز پدید آمده‌اند و برخی از آن‌ها کارکرد عملی یافته‌اند، اما بیت‌کوین به‌عنوان نمونه شاخص و بنیان‌گذار این مسیر، محور اصلی بحث‌های فقهی و اقتصادی در این حوزه به شمار می‌رود، و در جلسات آینده به تحلیل تفصیلی ابعاد فقهی و ساختاری این پدیده پرداخته خواهد شد.