در این جلسه، فروع و صور مختلف مسئولیت و ضمان پزشک معالج، تأثیر اخذ برائت و احکام عوامل واسطه (پرستار و داروساز) بررسی شد:
۱. مسئولیت پزشک در فرض مباشرت در درمان:
چنانچه پزشک خود مباشر درمان باشد و جنایت یا خسارتی بر بیمار وارد شود:
- دیدگاه ابنادریس: اگر درمان به اذنِ بیمارِ بالغ و عاقل باشد و پزشک از دستور او تعدی نکند، ضامن نیست و نیازی به اخذ برائت ندارد؛ زیرا اصلْ برائت ذمه است و ادله اخذ برائت به غیرمکلف (صغیر و مجنون از ولی) اختصاص دارد. اما اگر عمل بدون اذن باشد یا بیمار اهلیت نداشته باشد، پزشک ضامن است مگر از ولی برائت گرفته باشد.
- دیدگاه محقق حلی: ایشان ضمان مباشر را «اشبه» دانسته است؛ زیرا پزشک مباشر در اتلاف است، هرچند فعل او شرعاً جایز و با اذن بیمار باشد. این جنایت به سبب قصد فعل و عدم قصد نتیجه (و کشنده نبودن نوعیِ فعل)، شبهعمد تلقی شده و دیه در مال خود پزشک است نه بر عاقله.
۲. تأثیر اخذ برائت (ابراء قبل از علاج):
در تأثیر اخذ برائت پیش از عمل اختلاف است: عدهای به استناد معتبره سکونی («من تطبّب أو تبیطر فلیأخذ البراءة من ولیه…») و قاعده حاجت و انسداد باب علاج، آن را مسقط ضمان میدانند؛ در مقابل، گروهی به دلیل امتناع «اسقاط مالمیجب» (اسقاط حق قبل از ثبوت)، اخذ برائت را بیاثر دانستهاند.
۳. تجویز درمان و عوامل واسطه (پرستار و داروساز):
- تجویز و دستور به دیگری: اگر پزشک صرفاً درمان را تجویز کرده و پزشک دیگر یا پرستار آن را اجرا کند، مشهورْ پزشکِ آمر را به جهت عدم مباشرت و تقصیر ضامن نمیدانند، اما مباشر (پرستار یا پزشک مجری) به دلیل مباشرت در اتلاف ضامن است مگر برائت حاصل شود. البته احتمالات دیگری نظیر ضمان پزشکِ آمر یا عدم ضمان هر دو نیز مطرح است.
- داروساز و مسئول داروخانه: تحویل داروی تجویزی، خطا در تحویل یا ساخت آن، و نیز تغییر عامدانه دارو (که در حکم طبابت مستقل است)، از دیگر مصادیق ضمان و مسئولیت به شمار میرود.