مشخصات فردی: استاد علیرضا اعرافی در سال ۱۳۳۸ در شهر میبد از استان یزد متولد شد. پدر ایشان، آیت‌الله محمدابراهیم اعرافی، از علمای برجسته و دوستان نزدیک امام خمینی (ره) بود.

تحصیلات حوزوی: ایشان تحصیلات حوزوی خود را در سال ۱۳۴۹ در قم آغاز کرد و پس از گذراندن دروس مقدمات و سطح، در سال ۱۳۵۶ وارد درس خارج فقه و اصول شد. وی از محضر اساتید بزرگی همچون آیات عظام مرتضی حائری یزدی، محمد فاضل لنکرانی، حسین وحید خراسانی، میرزا جواد تبریزی و عبدالله جوادی آملی بهره برد. در فلسفه و عرفان نیز از شاگردان آیت‌الله جوادی آملی بود و تفسیر را نزد آیت‌الله علی مشکینی آموخت. در کنار دروس حوزوی، به فراگیری زبان‌های عربی و انگلیسی و مطالعاتی در زمینه ریاضیات و فلسفه غرب نیز پرداخت.

تدریس و پژوهش:

آیت‌الله اعرافی سال‌ها به تدریس دروس عالی حوزوی اشتغال داشته‌اند. ایشان از اساتید برجسته درس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه قم هستند. حوزه‌های اصلی تدریس و پژوهش ایشان عبارتند از:

• فقه: فقه تربیتی، فقه روابط اجتماعی، فقه سیاست خارجی، مکاسب محرمه، اجتهاد و تقلید و قواعد فقهیه، قضا و شهادات و حدود، فقه عدالت.
• اصول فقه: مباحث اصول فقه در دروس خارج.
• اندیشه اسلامی: مبانی تعلیم و تربیت اسلامی، فلسفه و کلام اسلامی.

ایشان همچنین در زمینه‌هایی چون بازسازی نظام تعلیم و تربیت اسلامی، مناسبات علم و دین، و اندیشه تمدنی اسلام پژوهش‌های گسترده‌ای انجام داده‌اند.

پس از سال‌ها تدریس و پژوهش، ایشان مسئولیت‌های اجرایی و علمی متعددی را نیز بر عهده گرفته‌اند که برخی از آن‌ها عبارتند از:

• مدیر حوزه‌های علمیه سراسر کشور
• عضو فقهای شورای نگهبان
• عضو مجلس خبرگان رهبری
• امام جمعه شهر قم
• رئیس جامعةالمصطفی العالمیه
• عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم
• عضو حقیقی شورای عالی انقلاب فرهنگی
• ریاست پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

تألیفات و آثار علمی:

از ایشان آثار و تألیفات متعددی در زمینه‌های گوناگون علوم اسلامی منتشر شده است که برخی از آنها جوایزی را نیز کسب کرده‌اند. از جمله آثار ایشان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

فقه: مکاسب محرمه، فقه تربیتی، تربیت فرزند با رویکرد فقهی، قواعد فقهیه، فقه سیاست خارجی، فقه امر به معروف و نهی از منکر و...

اصول: اجتهاد و تقلید، هرمونوتیک.

تفسیر: درآمدی بر تفسیر تربیتی، ضمیر ناخودآگاه در قرآن.