موضوع: وضعیت ارث فرزند ملاعنه به عنوان منبع مالی حکومت اسلامی

تبیین دو فرع مسأله:

۱. انحصار وارث در طایفه پدری: به دلیل نفی شرعی نسب پدری از طریق لعان، پدر و خویشاوندان پدری ارث نمی‌برند؛ در نتیجه مال مصداق «ارث بلاوارث» شده و تماماً به عنوان انفال متعلق به حکومت اسلامی است.

۲. وجود مادر یا اقارب مادری: در این فرض، سه دیدگاه فقهی مطرح است:

• دیدگاه اول و دوم: تعلق یک‌سوم به مادر و دو‌سوم به امام (ع)؛ چه به‌صورت مطلق (محقق اردبیلی) و چه مشروط به عصر حضور (شیخ صدوق)، مستند به صحیحه «ابوعبیده» و «زراره».
• دیدگاه سوم (مشهور فقها): تعلق تمام ترکه به مادر (یک‌سوم به فرض و باقی‌مانده به رد)، مستند به روایات مستفیضه (نظیر موثقه موسی بن بکر و صحیحه محمد بن مسلم).

تحلیل و حل تعارض:

در مقام تعارض میان دو صحیحه اول و روایات متعدد دسته دوم:

• مرجحات باب تعارض: روایات دال بر تعلق کل مال به مادر، دارای استفاضه و کثرت، شهرت فتوایی و مخالفت با عامه (اهل‌سنت) هستند.
• انتفای موضوع حجیت: حجیت خبر واحد ناظر به فرض شک است؛ اما تواتر و استفاضه روایات مشهور موجب حصول اطمینان به صدور می‌شود و جایی برای تعبد به دو صحیحه اول باقی نمی‌گذارد.

نتیجه نهایی:

در صورت وجود مادر یا خویشاوندان مادری، تمام ترکه منحصراً به آنان می‌رسد؛ بنابراین ارث فرزند ملاعنه در این فرض از منابع مالی حکومت اسلامی خارج است و تنها در صورت فقدان مادر و اقارب مادری، جزو انفال و دارایی حاکمیت خواهد بود.