نقطه نظرات طلاب در سومین جلسه ایده پردازی

سومین جلسه در تاریخ ۱۷ مهر ۱۴۰۴ با حضور دبیر محترم شورای عالی و جمعی از طلاب حوزه علمیه برگزار گردید.

 خلاصه فرمایش طلاب محترم در این جلسه ۲ ساعته، به ترتیب ارائه در جلسه به این شرح است:

حجج اسلام و فضلای محترم آقایان:

علی اصغر همتیان (معاون محترم آموزش استان قم)
پیام رهبر انقلاب منشور حیات‌بخش و نقشه راه تحول حوزه است. شش کمیسیون در حوزه قم برای بررسی آن تشکیل شده است. این پیام باید به گفتمان عمومی طلاب تبدیل شود، نه فقط در سطح مدیران باقی بماند، تا سبک زندگی علمی و تحصیلی حوزویان را شکل دهد.

محمدجواد اسحاقی:
ریشه برخی آسیب‌های حوزه در ضعف منطق و غلبه احساسات است. پیشنهاد بنده این است که کارگاه‌های منطق کاربردی برای طلاب از سطح مقدمات تا خارج برگزار شود تا تفکر منطقی در آنها نهادینه گردد. این رویکرد باعث کاهش انحرافات فکری و ارتقای تبلیغ اقناعی خواهد شد.

احمدرضا بصیری:
بیانیه رهبر معظم انقلاب یک نقشه راه تمدنی است. مانع اصلی تحقق این بیانیه فرهنگ «تحول‌گریزی» در حوزه است. برای رفع آن، پیشنهاد می‌دهم نقشه راه آماری جهت سنجش وضعیت حوزه و پیشرفت بر اساس شاخص‌های بیانیه طراحی گردد. همچنین اعتبارسنجی واقعی مدارک حوزوی از طریق معیارهای علمی، مهارتی و اجتماعی و ایجاد پیوند میان مدرک و ماموریت های اجتماعی ضرورت دارد.

محسن تقوی:
باید نگاه منظومه‌ای به بیانیه شود و پیوند آن با «بیانیه گام دوم انقلاب» مورد توجه قرار گیرد. گفتمان‌سازی این منشور در آموزش و تبلیغ، معرفی الگوهای طلبگی، ایجاد مدارس تخصصی علوم انسانی اسلامی و تربیت نخبگان راهبردی لازمه تحقق حوزه پیشرو و تمدن‌ساز است. باید تربیت نیروی راهبردی و فوق راهبردی برای سطوح راهبری و اندیشه‌ای نظام اسلامی با هدف تحقق تمدن نوین اسلامی، از حالت وضع تعیّنی به سمت تعریف یک کارویژه و ماموریت قطعی برود.

احمد دسترنج:
دولت‌ها همواره به ظرفیت علمی حوزه گلایه بی‌توجه بوده‌اند و هیچ گاه دست نیاز به سمت حوزه های علمیه برای حل مشکلات و برنامه‌ریزی دراز نمی شود. علت این امر، ضعف در «موضوع‌شناسی حاکمیت و مناسبات حقوقی» است. البته در سال ‌ای اخیر با تشکیل دروس #فقه_معاصر تقریبا این خلل رفته رفته در حال برطرف شدن است. پیشنهاد من برای تقویت ارتباط فقه و نظام حقوقی، درس‌های حقوق تطبیقی و تشکیل کرسی‌های مناظره میان حوزویان و دانشگاهیان است تا اجتهاد معاصر بر پایه شناخت واقعیات حقوقی جمهوری اسلامی صورت گیرد، نه صرفاً تحلیل‌های کتابخانه‌ای.

هادی پورصادقی:
به نظر من تبیین دقیق معنای «تمدن اسلامی» ضرورت دارد و هدف نهایی حوزه «انسان‌سازی» است؛ به‌گونه‌ای که همه قوای انسانی با علوم مختلف به فعلیت برسد. حوزه‌ی ایده‌آل حوزه‌ای جامع در علوم است که بتواند نرم‌افزار تمدن اسلامی را تولید کند، وحدت حوزه و دانشگاه را محقق سازد، و نخبگان ناشناخته‌ی حوزوی را شناسایی و سازماندهی نماید تا از انفعال علمی خارج شود.

مهدی چگینی:
به نظر من با توجه به ضعف ساختار کنونی حوزه‌های علمیه، باید بازنگری جدی در آموزش و تربیت طلاب شود. نیاز به کار جدید نیست، حوزه اگر بتواند شرایط فعلی را حفظ کند هم خوب است. حوزه‌ها حالت اصیل خود را از دست داده‌اند. هیچ ارتباطی بین طلاب و شاگردان وجود ندارد. بخدا طلبه‌ها نیاز به رابطه با استاد دارند. باید آموزش‌های کاربردی مانند سخنرانی، ارتباط با کودک، و مهارت‌های تبلیغی _ امثال نماز میت و... ـ از پایه آغاز شود. همچنین آموزش هوش مصنوعی و کار با نرم‌افزارها، تهذیب عملی، ارتباط با علما و گروه‌های اخلاقی ضروری است. انتقاد من از جزیره‌ای بودن نهادها، نبود ارتباط استاد و شاگرد، و ضعف نظارت بر مراکز تخصصی است. برخی از مراکز با اینکه هزینه‌های هنگفتی شده، هیچ خروجی ندارند. همچنین پیشنهاد من این است که نظام امتیازدهی و ارزیابی بر پایه شاگردپروری و اثرگذاری اساتید بازطراحی شود.

علی نودهی:
تعریف و تثبیت روش علمی حوزه در برابر روش تجربی دانشگاهی ضروری است. روش علمی حوزه با سابقه‌ای هزارساله و مبتنی بر نقل و اجتهاد، کارآمدی خود را در طول تاریخ نشان داده و باید به‌عنوان یک «روش مستقل و مرجع علمی» به رسمیت شناخته شود تا مسئله مدرک و اعتبار علمی حوزه نیز حل گردد. همچنین نباید از نقش و فرصت حوزه در عصر هوش مصنوعی غافل شد و با طراحی «مدل‌های بومی حوزه» و تعیین معیارهای علمی و دینی برای ارزیابی مدل‌های هوش مصنوعی، می‌توان مرجعیت علمی حوزه را در این عرصه حفظ و تقویت کرد. این طرح فرصت اشتغال و فعالیت گسترده برای طلاب ایجاد می‌کند و تهدید هوش مصنوعی را به فرصت علمی تبدیل می‌سازد.
علیرضا ابراهیمی:
موضوع «فقه بین‌الملل» شاخه‌ای نو و ضروری در فقه است. باید روابط بین‌المللی، سازمان‌ها و حقوق بشر از منظر فقهی بازشناسی شوند. بر اساس پژوهشی که من انجام داده‌ام، بخش بزرگی از قرآن و نهج‌البلاغه دارای مضامین بین‌المللی است و پیشنهاد می‌شود شورای فقهی در وزارت خارجه برای بررسی مسائل جهانی ایجاد شود.

علی هزاره سلطانی:
ریشه بسیاری از مشکلات فردی و اجتماعی در دوری از سبک زندگی اسلامی است و باید آن را ترویج کرد. پیشنهاد می‌دهم نهادی تخصصی برای «سبک زندگی اسلامی» در حوزه تأسیس شود تا فعالیت‌هایی چون پژوهش، تألیف، آموزش، همایش، پشتیبانی از پایان‌نامه‌ها و ایجاد درس رسمی در حوزه سامان یابد.

سید عباس سیدنژاد:
با توجه به فرمایشات رهبر انقلاب درباره نقش «مردم» در تمدن اسلامی، متأسفانه ضعف ارتباط حوزه با مردم کاملا مشهود است. تنها شش درصد مردم در منابر مشارکت دارند و پیشنهاد می‌دهم «نرم‌افزار هوشمند روحانی خانواده» برای ارتباط مستقیم، مستمر و چندزبانه مردم با روحانیون ایجاد شود تا روحانیت در دسترس و پاسخ‌گو باشد.

یعقوب مددی:
با توجه به منشور فقهی رهبری پیشنهاد می‌دهم رویکرد «فقه معارفی» در حوزه گسترش یابد؛ یعنی فقهی عقلانی و منسجم با معارف دینی که پاسخ‌گوی مسائل اجتماعی و فلسفی باشد. تقویت فلسفه فقه، پرهیز از رقابت میان علوم حوزوی، و تدوین سرفصل‌های علمی با مشارکت فقها و فیلسوفان مورد تأکید است.

سید عباس بهادر:
متأسفانه هماهنگی و زبان مشترک میان شورای عالی و مرکز مدیریت حوزه وجود ندارد و ساختار حوزه در حاکمیت تعریف روشنی ندارد. بنده پیشنهاد می‌کنم نمایندگی رسمی حوزه در قوای سه‌گانه و مجلس ایجاد شود تا از هویت، مدرک و جایگاه علمی حوزه دفاع شود. همچنین نگاه کلان و حکمرانی به حوزه باید تقویت شود.

در پایان این جلسه از حاضرین نظر سنجی به عمل آمده و به ترتیب نظرات آقایان؛ سید عباس سیدنژاد، احمد دسترنج و احمد بصیری حائز رتبه اول تا سوم گردید.