مقاله پیش رو در موضوع تعیین ماهیت اسکناس و ثمرات آن، نگاشته آقایان معتمدی وخاتمی سبزواری بوده و به همت مرکز فقه معاصر حوزه‌های علمیه تهیه و تدوین شده است.این مقاله بر گرفته از درس خارج فقه پول آیت الله محمد تقی شهیدی می باشد.نویسندگان در چکیده مقاله آورده اند:یکی از مباحث مهم در فقه اقتصاد، که مورد توجه فقهای معاصر قرار گرفته، موضوع‌شناسی پول و اسکناس است. بررسی ماهیت اسکناس، به عنوان یکی از اوراق نقدی مهم در تبادلات اقتصادی، ثمرات بسیار زیادی در احکام فقهی دارد. سؤال اصلی در مورد ماهیت اسکناس، شناخت ماهیت آن از حیث سند یا مال بودن است، که پس از تبیین اهمیت مسأله با اشاره به ثمرات فقهی اتخاذ هر نظریه، ادوار تاریخی اسکناس تبیین شده، تا با در نظر گرفتن این ادوار و مراحلی که اسکناس تاکنون طی کرده، نظریه صحیح در مورد ماهیت آن روشن گردد. این مقاله که به روش تحلیلی دیدگاه های مطرح در موضوع سند یا مال بودن پول را در چهار دوره بررسی کرده و شواهد هر یک از نظریات را مورد کنکاش دقیق فقهی قرار داده، به این نتیجه رسیده است که در دوره اوّل اسکناس سند امانت، در دوره دوّم سند دین، در دوره سوّم سند تعهّد و در دوره چهارم که دوره کنونی است، مال عرفی می-باشد.

eghtasad.jpg

در این مقاله ماهیت اسکناس و ثمرات فقهی آن مورد بررسی قرار گرفته است.

بررسی ماهیت اسکناس از حیث سند یا مال بودن و ثمرات فقهی آن

خلق پول نجفی.png

خلق پول 1

ارزش پول فقیهی.png

کاهش ارزش پول 1

این کتاب نوشته دکتر محمد عمر چپرا در بردارنده نظریه فکری اسلام درباره نظام پولی بر پایه عدالت است، به نظر مؤلف کتاب اسلام در تمام جوانب این بحث های اقتصادی حرف های نو و تازه دارد که باید استخراج گردند، از همین روست که او این کتاب و کتبی اقتصادی دیگر در زمینه بیان تفکر اسلام در ناحیه اقتصاد را تألیف نموده است.نویسنده این کتاب در بخشی از کتاب خویش به صورت مفصل بحث ربا را مورد بررسی قرار داده و راهکارهایی در مقابل ربا که از نظر اسلام تحریم گردیده است، ارائه می دهد. به نظر نویسنده اسلام از آنجا که با ظلم در نظام اقتصادی مخالف بوده است، ربا را حرام کرده است چرا که در ربا قرض دهنده بدون تحمل هیچ ریسکی به سودی تضمین شده دست می یابد.&nbsp;ایشان همچنین به ارکان تحقق نظام پولی استوار بر پایه عدالت اشاره کرده اند.

نحو نظام نقدی عادل.jpg

این کتاب به ارائه نمونه ای از نظام پولی که بر پایه عدالت استوار است از نگاه اسلامی پرداخته است.

نحو نظام نقدی عادل

کتاب «الإسلام و التحدی الإقتصادی»، یا به زبان فارسی اسلام و چالش های اقتصادی، نوشته محمد عمر چپرا، کتابی با محوریت بیان نظریه اسلام حول مسائل اقتصادی می باشد. نویسنده مسلمان این کتاب از زمره نظریه پردازان اقتصادی بوده از همین رو در صدد بیان راهکار های دین اسلام در مواجه با مسائل اقتصادی و بیان اندیشه اقتصادی اسلامی بوده است. آثار اقتصادی متعددی از او در قالب کتاب و مقاله در این زمینه منتشر گردیده است.او در این کتاب پس از بررسی نظام های اقتصادی مختلف به بیان نظریه اسلام حول مسائل اقتصادی پرداخته است. در بخش اول کتاب خود به بررسی نظام ها مختلف اقتصادی مثل نظام سرمایه داری یا نظام اشتراکی پرداخته و سپس در بخش دوم کتاب به بررسی نظام اقتصادی اسلامی می پردازد.این کتاب ابتدا به زبان انگلیسی منتشر شده و سپس به زبان عربی ترجمه گردیده است، و بعد از تصحیح ترجمه عربی با این نام چاپ گردیده است، ترجمه فارسی این کتاب نیز با نام «اسلام و چالش های اقتصادی» در دسترس قرار دارد.

الإسلام-و-التحدی-الإقتصادی.jpg

کتاب «الإسلام و التحدی الإقتصادی»، یا به زبان فارسی اسلام و چالش های اقتصادی، نوشته محمد عمر چپرا، کتابی با محوریت بیان نظریه اسلام حول مسائل اقتصادی می باشد.

الإسلام و التحدی الإقتصادی

به نظر می رسد در پی رشد کمونیسم در میان اعراب، شهید صدر در واکنش به این رشد با نوشتن کتاب اقتصادنا در پی عرضه نظام اقتصادی اسلامی در مقابل مکتب اقتصادی مارکسیسم و سرمایه داری بوده است. در این کتاب، مؤلف به نقد نظریه های اقتصادی مارکسیسم و سرمایه داری پرداخته است و در ادامه نظریه اقتصادی اسلامی را ارائه نموده است.این کتاب از چند بخش قابل توجه یعنی تبیین و نقد مارکسیسم و سرمایه داری، ارائه نظریه اقتصادی اسلام، تبیین نظام تولید قبل و بعد از توزیع و همچنین نقش دولت در اقتصاد اسلامی، تشکیل شده است. به گفته خود مؤلف هدف او از نوشتن این کتاب بیان اندیشه های بنیادین نظریه اسلام در اقتصاد بوده است.ایشان در بخشی از مقدمه کتاب اینچنین نوشته اند:&nbsp;<ul><li>و هکذا کان فتوفرنا علی انجاز “اقتصادنا” محاولین أن نقدم فیه الصورة الکاملة نسبیا عن الإقتصاد الإسلامی، کما نفهمه الیوم من مصادره و ینابیعه.</li></ul>پژوهشگران در حوزه اقتصاد اسلامی همواره به این کتاب اهتمام داشته و از آن در آثار پژوهشی خود استفاده می کنند، هر چند نقد هایی نیز بر بدنه و نظریات شهید صدر در این کتاب وارد آمده است.این کتاب توسط افراد متعددی به زبان فارسی ترجمه گردیده است.&nbsp;

اقتصادنا.jpg

کتاب اقتصادنا اثر شهید سید محمد باقر صدر دربردارنده نظریه اسلام در روش و نظام اقتصادی می باشد.

اقتصادنا

کتاب البنک اللاربوی اثر شهید سید محمد باقر صدر بوده و در حدود سال 1379 قمری مصادف با 1338 شمسی و 1960 میلادی به رشته تحریر درآمده است، او این کتاب را برای ارائه نظریه اسلام در بانک داری بدون ربا در پاسخ جمعی از سؤال کنندگان نوشته است.عمده مباحث کتاب ایشان برای ارائه نظام بانکداری بدون ربا در پنج عنوان یعنی؛ تجهیز منابع پولی، تخصیص منابع پولی، ارائه خدمات بانکی، سرمایه گذاری و معامله با بانک های ربوی خاص، تنظیم شده و برای مباحث مختلف توضیحات و استدلال های گوناگونی را ارائه گردیده است. به عنوان نمونه شهید صدر برای جلوگیری از ربوی شدن سود تعلق گرفته به سپرده پس انداز سرمایه گذاران در بانک که معمول و رایج است، پیشنهاد به تغییر رابطه &nbsp;میان بانک و مشتری با اجرای عقد وکالت را داده است، به این ترتیب بانک به عنوان وکیل سرمایه سرمایه گذار را در قالب عقد مضاربه به شخصی دیگر می دهد و از سود حاصل از مضاربه به عنوان سود مطابق قرار داد به سپرده سرمایه گذار تخصیص می دهد.این کتاب که به زبان عربی نوشته شده است، تحت عنوان"بانک بدون ربا" توسط مرتضی زنجانی (شریعتمدار) به زبان فارسی ترجمه گردیده است.

البنک اللاربوی .jpg

کتاب البنک اللاربوی، اثر شهید سید محمد باقر صدر، در بردارنده طرق بانکداری بدون ربا می باشد.

البنک اللاربوی

توضیح کتاب:در کتاب حاضر، مفاهیم اساسی بانکداری یعنی "پول، سرمایه و سود"، نیز قانون بانکداری اسلامی مصوب شهریور 1362بررسی شده، سپس طرحی از بانکداری اسلامی بدون ربا به دست داده می‌شود .تاکید نگارنده بر طراحی اقتصاد بومی براساس قانون اساسی کشور بوده نحوه عمل بانکداری کشور و علل انحراف از اجرای قانون اساسی بحث و بررسی شده است. عناوین برخی از فصل‌های کتاب بدین قرار است" :اصول و مبانی اقتصاد سرمایه‌داری و اسلام"، "بهره سود و پول سرمایه"، "تحلیل تطبیقی بانکداری سرمایه‌داری و اسلامی"، "مقایسه عملکرد بانکداری ربوی و غیر ربوی "و "بانکداری بدون ربا در ایران ."&nbsp;زبان: فارسیسال چاپ: 1379تعداد صفحات: 856

lib1.png

در کتاب حاضر، مفاهیم اساسی بانکداری یعنی "پول، سرمایه و سود"، نیز قانون بانکداری اسلامی مصوب شهریور 1362 بررسی شده، سپس طرحی از بانکداری اسلامی بدون ربا به دست داده می‌شود .تاکید نگارنده بر طراحی اقتصاد بومی براساس قانون اساسی کشور بوده نحوه عمل بانکداری کشور و علل انحراف از اجرای قانون اساسی بحث و بررسی شده است.

پول و بانکداری اسلامی و مقایسه آن با نظام سرمایه داری

تقریرات خلق پول.png

فقه خلق پول 30

فقه خلق پول 29

فقه خلق پول 28

فقه خلق پول 27

فقه خلق پول 26

large_فقه حلق پول.png

medium_فقه حلق پول.png

small_فقه حلق پول.png

thumbnail_فقه حلق پول.png

فقه حلق پول.png

فقه خلق پول

large_فقه پول.png

medium_فقه پول.png

small_فقه پول.png

thumbnail_فقه پول.png

فقه پول.png

فقه پول

large_بانکداری اسلامی.png

medium_بانکداری اسلامی.png

small_بانکداری اسلامی.png

thumbnail_بانکداری اسلامی.png

بانکداری اسلامی.png

مشخصات فردی:&nbsp;مصطفی اشرفی شاهرودی در سال&nbsp;۱۳۱۴ هجری شمسی در شهر مشهد متولد شد. پدر ایشان، آیت‌الله حاج شیخ محمدعلی شاهرودی (مشهور به حاج شیخ آقابزرگ)، از شاگردان برجسته آیات عظام نائینی، عراقی و اصفهانی و از مراجع تقلید مقیم نجف بود که به دستور آیت‌الله سیدابوالحسن اصفهانی در مشهد سکنی گزید. با تبعید پدر در پی حوادث مسجد گوهرشاد، ایشان در زادگاه پدری (شاهرود) رشد و نما یافت.تحصیلات حوزوی:&nbsp;ایشان دروس مقدمات را در شاهرود آموخت و در سال&nbsp;۱۳۲۹ برای ادامه تحصیل به مشهد رفت. در حوزه علمیه مشهد، ادبیات را نزد ادیب نیشابوری و دروس سطح را از محضر اساتیدی چون میرزا احمد مدرس یزدی و شیخ هاشم قزوینی فراگرفت. سپس به مدت یک سال و نیم در درس خارج فقه و اصول آیت‌الله سید محمدهادی میلانی شرکت کرد.در مهرماه&nbsp;۱۳۳۶ برای تکمیل تحصیلات به نجف اشرف هجرت نمود و در دروس خارج آیات عظام سید ابوالقاسم خویی، شیخ حسین حلّی و سید محمود شاهرودی حاضر شد. پس از تبعید امام خمینی (ره) به نجف، به مدت هشت سال در درس خارج فقه ایشان (کتاب البیع) شرکت نمود و مورد عنایت ویژه ایشان قرار گرفت و در سال&nbsp;۱۳۵۳ از امام اجازه تصدی امور حسبیه و شرعیه را دریافت کرد.تدریس و پژوهش:آیت‌الله اشرفی شاهرودی همزمان با تحصیل به تدریس نیز اهتمام ویژه داشت و فعالیت‌های علمی و اجرایی گسترده‌ای را به ثمر رسانده است.تدریس:<ul><li style="text-align:justify;">تدریس سطوح عالی (مکاسب و کفایه) در حوزه علمیه نجف.</li><li style="text-align:justify;">پس از بازگشت به ایران، حوزه علمیه شاهرود را احیا نمود و شخصاً به تدریس از مقدمات تا درس خارج پرداخت.</li><li style="text-align:justify;">پس از پیروزی انقلاب، تدریس دروس خارج فقه، اصول، رجال و تفسیر را در مدرسه آیت‌الله خویی مشهد ادامه داد و همزمان سرپرستی حوزه علمیه شاهرود را نیز بر عهده داشت.</li></ul>فعالیت‌های اجتماعی و عمرانی:<ul><li style="text-align:justify;">احیای موقوفات و رونق بخشیدن به مدارس علمیه شاهرخیه بسطام و بیدآباد شاهرود.</li><li style="text-align:justify;">تأسیس کتابخانه‌ای بزرگ با بیش از&nbsp;۱۶ هزار جلد کتاب در شاهرود.</li><li style="text-align:justify;">تأسیس درمانگاه و کلینیک مجهز.</li><li style="text-align:justify;">ساخت چندین مسجد و زائرسرا و اهدای زمین جهت ساخت مدرسه و مراکز پژوهشی و ورزشی.</li></ul>فعالیت‌های سیاسی:<ul><li style="text-align:justify;">پیش از انقلاب در برپایی تظاهرات علیه رژیم پهلوی در شاهرود فعال بود.</li><li style="text-align:justify;">پس از انقلاب، ضمن تمرکز بر فعالیت‌های علمی و فرهنگی، به رفع مشکلات مردم اهتمام داشت.</li></ul>تألیفات و آثار علمی:بخش عمده‌ای از آثار ایشان تقریرات دروس اساتید بزرگشان در نجف و همچنین شروح و تألیفات شخصی است.<ul><li style="text-align:justify;">شرح فارسی بر مکاسب شیخ انصاری</li><li style="text-align:justify;">شرح عربی بر هر دو جلد کفایة الاصول</li><li style="text-align:justify;">یک دوره و نیم تقریرات درس اصول فقه خود ایشان</li><li style="text-align:justify;">تقریرات درس آیت‌الله شیخ حسین حلّی (کتاب طهارت)</li><li style="text-align:justify;">تقریرات درس آیت‌الله سید محمود شاهرودی (کتاب اجاره)</li><li style="text-align:justify;">تقریرات درس آیت‌الله خویی (کتب صلاة، اجتهاد و تقلید)</li><li style="text-align:justify;">بخشی از تقریرات درس امام خمینی در کتاب البیع</li><li style="text-align:justify;">رسالة فی العدالة</li></ul>همچنین از ایشان مقالات علمی متعددی در کنگره‌های بزرگداشت شیخ مفید، شیخ انصاری و محقق اردبیلی، ارائه شده است. &nbsp;&nbsp;