پادکست

|

( 12 )

فقه شرکت

معرفی پادکست

|

دیدگاه کاربران

در این جلسه بحث اصلی درباره مرجع حل اختلاف در اموال مشتبه و مختلط و تفاوت میان «صلح قهری» و «قرعه» بود. مرحوم آقای خوئی معتقد است این دو، دو موضوع متفاوت دارند. اگر دو مال بدون تحقق شرکت واقعی با یکدیگر مخلوط شوند، ولی مالک هر مال معلوم باشد، مانند اختلاط یک تن گندم و یک تن جو، جای قرعه نیست؛ زیرا مالک گندم و جو مشخص است و تنها مشکل، عدم امکان یا دشواری جداسازی است. در اینجا باید از طریق صلح اقدام کرد و اگر یکی از مالکان از صلح امتناع کند، حاکم شرع می‌تواند به عنوان «ولیّ الممتنع» او را به صلح وادار کند یا خود متصدی صلح شود؛ زیرا حفظ مال مسلمانان از امور حسبیه است.

اما قرعه در جایی است که مالک مجهول باشد؛ مانند اشتباه دو عبای مشابه که مشخص نیست هرکدام متعلق به چه کسی است. اگر طرفین بر صلح توافق نکنند، حاکم شرع می‌تواند با قرعه مالک را تعیین کند. اگر ارزش دو مال متفاوت باشد، صرف قرعه کافی نیست و پس از تعیین مالک، باید سهم هرکس بر اساس ارزش واقعی مال او محاسبه شود.

به نظر آقای خوئی، گاهی هر دو موضوع در یک مورد جمع می‌شوند؛ یعنی هم مالک‌ها مجهول‌اند و هم ارزش دو مال متفاوت است. در این فرض، ابتدا قرعه برای تعیین مالک و سپس صلح قهری برای تعیین سهم نهایی مطرح می‌شود.

در ادامه، قاعده عدل و انصاف بررسی شد. استاد تأکید کردند که این قاعده در مواردی که طرفین صرفاً مالکیت خود را نمی‌دانند، دلیل عقلایی روشنی ندارد و در غیر موارد «تداعی» نمی‌توان به آن استناد کرد. بنابراین در چنین مواردی، اصل بر رجوع به قرعه است؛ مگر اینکه طرفین با رضایت خود صلح کنند.

در پایان، استاد به ابهامی در «عروه» اشاره کردند: صاحب عروه اقسام شرکت‌های قهری و واقعی را مطرح کرده، اما تعریف روشنی از عقد شرکت ارائه نکرده، در حالی که بعداً آن را عقدی جایز می‌داند. قرار شد در جلسه آینده هم اقسام شرکت و هم تعریف و ماهیت عقد شرکت بررسی شود.

درس های مرتبط