. بازنگری در ارث فرزند ملاعنه:

استاد با طرح دو نکته اصولی، در نتیجه‌گیری جلسه قبل تجدیدنظر کردند:

نخست اینکه روایات دال بر ارث مادر، صرفاً در مقام اثبات «اصل وارث بودن مادر» در مقابل نفی ارث پدر هستند و در مقام بیان مقدار سهم نیستند؛ بنابراین با صحیحه ابوعبیده و زراره تعارضی ندارند. دوم، بر فرض وجود اطلاق نیز این روایات با نصوص خاص تقیید می‌خورند.

• نتیجه: در فرض انحصار وارث در مادر یا اقارب مادری، یک‌سوم ترکه به مادر و دوسوم آن به امام (ع) و حکومت اسلامی می‌رسد.

۲. انحصار وارث در زوجه (همسر):

در فرضی که مردی فوت کند و تنها وارث او همسرش باشد، سه دیدگاه مطرح است:

• قول مشهور: زوجه یک‌چهارم و امام سه‌چهارم می‌برد (مطلقاً چه در حضور و چه در غیبت).
• قول شیخ صدوق: تفصیل میان عصر حضور (یک‌چهارم به زوجه) و عصر غیبت (تمام مال به زوجه).
• قول شیخ مفید: تمام مال (فرضاً و رداً) به زوجه می‌رسد.

تحلیل ادله و نقد اقوال:

مستند دیدگاه مشهور، اصل عدم رد بر زوجین («لا یکون الردّ علی زوجٍ ولا زوجة») و روایات مستفیض و معتبری (همچون صحیحه ابوبصیر و روایت صحاف) است که صراحتاً سهم زوجه را یک‌چهارم و باقی‌مانده را سهم امام دانسته‌اند.

استاد جمع‌های ارائه‌شده برای قول سوم (مانند تفصیل شیخ صدوق یا حمل بر زوجه دارای قرابت) را به جهت نداشتن دلیل و اجمال روایات، «جمع تبرعی» دانسته و رد کردند. اطلاق روایات «المال لها» با روایات صریح و متعددِ «تعیین سهم یک‌چهارم»، تقیید می‌خورد.

نتیجه نهایی:

زوجه تنها یک‌چهارم از ماترک (اموالی که شرعاً از آن ارث می‌برد) را مالک می‌شود و سه‌چهارم باقی‌مانده به عنوان یکی از منابع مالی حکومت اسلامی در اختیار امام (ع) قرار می‌گیرد.