فقه تغییر جنسیت 19

Notes from the lessons

|

( 12 )
تغییر_جنسیت
فقه تغییر جنسیت 19

Professor :

ahmad khatami

Book introduction

|

User comments

استاد سید احمد خاتمی در این جلسه به بررسی حکم تغییر جنسیت در نسبت‌های خویشاوندی مانند خواهر و برادر، دایی و خاله، عمو و عمه پرداختند. 

ایشان توضیح دادند که در این نسبت‌ها دو نوع حکم وجود دارد: احکام مشترکی که با تغییر جنسیت تغییر نمی‌کنند، مانند جواز نگاه خواهر و برادر به یکدیگر و حرمت نکاح با آن‌ها، و احکامی که تغییر می‌کنند. برای مثال، در ارث که سهم پسر دو برابر دختر است، ملاک تقسیم ارث، وضعیت فعلی افراد پس از تغییر جنسیت است، نه وضعیت هنگام تولد. بنابراین اگر برادری دختر شود و خواهری پسر، ارث بر اساس جنسیت جدید تقسیم می‌شود.

مسأله چالش‌برانگیزتر، ارث پدر، مادر، جد و جده‌ای است که تغییر جنسیت داده‌اند. امام خمینی ره بیان می‌دارند که با تغییر جنسیت، عنوان «اب» یا «ام» بر فرد تغییر یافته صدق نمی‌کند؛ زیرا پدر کسی است که اسپرم او عامل تولید بوده و مادر کسی است که بچه را حمل کرده است. بنابراین، فردی که قبلاً پدر بوده و اکنون زن شده، دیگر «پدر» نیست و برعکس. در این خصوص سه احتمال مطرح شده است: 

  1. اوّل اینکه هیچ‌کدام ارث نمی‌برند؛ زیرا عنوان وارثیت (ابوت یا امومت) بر آن‌ها صادق نیست. 
  2. دوم اینکه بر اساس اقربیت ارث می‌برند. یعنی هر کدام اقرب است، ارث اقربیت را می‌برد و هر کدام ابعد است، ارث ابعدیت را می‌برد.
  3. سوم اینکه به ملاک حال تولّد عمل شود که در این صورت ارث بر اساس نسبت‌های اولیه تقسیم می‌شود.

استاد خاتمی احتمال اوّل را با این استدلال که ممکن است فردی بدون وارث بماند و ترکه به بیت‌المال برود، مورد نقد قرار دادند. ایشان اشاره کردند که اگر ارث‌بری منوط به عنوان خاص باشد، این احتمال قوت می‌گیرد. اما با توجه به اینکه روایات محور ارث‌بری را «والدین» به معنای والد (عامل تولیدکننده بچه) و والده (کسی که بچه را حمل می‌کند) می‌دانند، احتمال سوم که ملاک حال تولّد است، محتمل‌تر به نظر می‌رسد. در این دیدگاه، با وجود تغییر جنسیت، نسبت‌های اصلی حفظ شده و ارث بر اساس آن‌ها تقسیم می‌شود، هرچند احتیاط در تصالح است یعنی مقداری به اب و مقداری به ام بدهند و از کم و زیادی ارث که به یکدیگر رسیده، همدیگر را حلال کنند.

Books related to tags