استاد شهیدی در این جلسه به بررسی ماهیت عقد استصناع از کتاب «قراءات فقهیة معاصرة» مرحوم هاشمی شاهرودی و کتاب «کلمات سدیدة فی مسائل جدیدة» مرحوم مؤمن پرداختند و آن را در قالب بیع سلم، اجاره یا عقد مستقلّ تحلیل کردند. 

مرحوم هاشمی شاهرودی در کتاب قراءات فقهیة معاصرة، استصناع را مشروط به بیع سلم دانسته و پرداخت تمام ثمن در مجلس عقد را لازم می‌دانند، مگر در مواردی که مبیع شخصی باشد یا اجل شرط نشده باشد. اما ایشان اجاره بودن آن را رد کرده‌اند؛ زیرا در اجاره، اجیر در مال غیر کار می‌کند نه مال خود، و تلف مواد اوّلیه در مال سفارش‌دهنده است نه صانع. همچنین عقد مستقلّ یا التزام دوطرفه صرف را به دلیل عدم ایجاد حق شکایت و ماهیت اعتباری عقد، نپذیرفتند.

در مقابل، نویسنده کتاب کلمات سدیدة، استصناع را سه قسم می‌داند: قسم اوّل که اصلا عقد نیست (وعده دوطرفه)، قسم دوم که بیع سلم است و شرط قبض ثمن در مجلس را به دلیل اطلاق احلّ الله البيع و تجارة عن تراض، مردود می‌شمارد و اجماع منقول را فاقد مدرک می‌داند، و قسم سوم که التزام متقابل است. مرحوم مؤمن معتقدند التزام متقابل عقد محسوب شده و برای طرفین حق ایجاد می‌کند و غرر نیست اگر قیمت به نرخ روز تعیین شود. همچنین تفاوت استصناع با بیع کالی به کالی را روشن ساختند که نهی از بیع دین به دین، مربوط به فروش دین قبل از قبض است، اما در استصناع مبیع کلی فی‌الذمه است و دین سابق ندارد.

در نهایت، استاد شهیدی جایگزینی عقد صلح را بررسی کردند. صلح به عنوان عقدی مستقل که تابع قیود سایر عقود نیست، می‌تواند جایگزین بیع سلم یا التزام متقابل شود. با انشای صلح، حتی اگر شرط غررآمیز باشد یا قبض ثمن در مجلس صورت نگیرد، عقد صحیح و لازم‌الاجراست. مراجع مانند آقای سیستانی و آقای خویی نیز در مواردی مانند صلح در نکاح موقّت، التزام متقابل ناشی از صلح را لازم‌الوفاء دانسته و اجبار حاکم را در صورت امتناع جایز می‌شمارند که نشان‌دهنده تبدیل تواعد ساده به عقد لازم از طریق انشاء صلح است.