استاد شب زنده دار در این درس به بررسی اشکالات وارد بر تقریب دوم پرداختند و توضیح دادند که تقریب دوم مبتنی بر تمسک به ارتکاز معاصرین با معصومین علیهم‌السلام است نه صرف سیره عملی آنان. ادعا شده بود که عقلای آن زمان هر شخص اعتباری را که نیازهای بشر را برطرف کند معتبر می‌دانستند و تصرفاتش را نافذ تلقی می‌کردند، همان‌گونه که دولت، بیت‌المال یا مساجد را مالک و صاحب اختیار می‌دانستند. اما اشکال سوم این است که وجود چنین ارتکاز وسیعی برای ما محرز نیست و تا زمانی که احراز نشود نمی‌توان به آن استدلال کرد. برای پاسخ، برخی راه تحلیل وجدانی را مطرح کردند که بر اساس آن می‌توان گفت عقلای امروز نیز بدون وابستگی به شرایط فردی یا جغرافیایی، پذیرش شخصیت‌های اعتباری را امری عقلانی می‌دانند و چون منشأ این امر انسانیت و عقل مشترک است، در زمان معصومین نیز همین ارتکاز وجود داشته است. استاد در ادامه تفاوت میان ارتکاز فعلی تنجیزی و ارتکاز تعلیقی تقدیری را توضیح دادند و بیان کردند که آنچه در مرئی و منظر معصوم علیه‌السلام حجت است ارتکاز فعلی است، نه ارتکاز معلق بر شرایط و تطورات آینده. استاد تأکید کردند که بسیاری از امور نوپدید مانند بانک و بیمه و شرکت‌های پیچیده ناشی از تحولات زندگی بشر بوده که در گذشته اصلاً تصور نمی‌شده و بنابراین نمی‌توان ادعا کرد ارتکاز به این امور بالفعل وجود داشته است، هرچند اگر به عقلای آن زمان توضیح داده می‌شد قطعاً آن را می‌پذیرفتند اما این پذیرش فرضی ارتکاز فعلی محسوب نمی‌شود. استاد با مقایسه مسئله با حیازت و احیاء بیان کردند که در آن موارد چون حاجت بالفعل وجود داشت ارتکاز نسبت به ملکیت شکل گرفته بود و ابزار فقط تغییر یافته است، اما در موارد نوظهور چنین حاجتی در گذشته اصلاً احساس نمی‌شد. در نهایت نتیجه گرفتند که نسبت به برخی شخصیت‌های ساده مانند جمعیت‌های خیریه می‌توان گفت ارتکاز در آن زمان هم وجود داشته، ولی نسبت به شخصیت‌های معقده جدید مانند بانک و تأمین اجتماعی چنین ارتکازی احراز نشده و اشکال سوم در همین نقطه متمرکز است که برخلاف دو اشکال قبلی که منکر وجود ارتکاز بودند، این اشکال تنها بر عدم احراز آن تأکید دارد.