چشم‌انداز معاون علمی رئیس‌جمهور برای آینده فناوری ایران

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور بر ضرورت ورود فناوری به زندگی روزمره شهروندان تأکید کرد و پنج اولویت اصلی را پیشنهاد داد: رصد فناوری مبتنی بر هوش مصنوعی، اصلاح مالکیت فکری، فناوری برای سلامت معنوی، تحول در دیپلماسی علم و فناوری، و مقابله با «فقر فناوری». وی همچنین خواستار تمرکز بر پروژه‌های کاربردی شد که نتایج آن‌ها برای حل چالش‌های کشور قابل‌اندازه‌گیری باشد.

به گزارش ایسنا، حسین افشین در دیدار مشترک با علی‌اکبر رشاد، رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، بر اهمیت ادغام فناوری در نهادهای فرهنگی و اندیشه اسلامی تأکید کرد. وی بیان داشت که مشارکت مراکز پژوهشی حوزه فرهنگ و اندیشه اسلامی در عرصه علم و فناوری بسیار ارزشمند است. به گفته افشین، تفاوت ایران با بسیاری از کشورها در این است که فناوری در آن کشورها به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده، در حالی که در ایران عمدتاً در سطح نخبگان محدود مانده است. او معتقد است که فناوری تا زمانی که به عموم مردم نرسد، نمی‌تواند به رشد واقعی و پایدار دست یابد. افشین همچنین پیشنهاد کرد که به جای دنبال کردن پروژه‌های بزرگ و پراکنده متعدد، بر تعداد محدودی از اولویت‌های مشخص تمرکز شود.

۱. رصد فناوری از طریق هوش مصنوعی

وی یکی از اولویت‌های کلیدی را ایجاد سامانه هوشمند رصد علم و فناوری با استفاده از هوش مصنوعی دانست. افشین خاطرنشان کرد که چالش اصلی امروز کشور، زبان‌های برنامه‌نویسی نیست، بلکه جمع‌آوری و سازماندهی داده‌هاست. او تأکید کرد که گردآوری و ساختارمند کردن داده‌های داخلی و بین‌المللی باید یک اولویت ملی بزرگ باشد و به‌طور مستمر دنبال شود.

۲. تبدیل مالکیت فکری به ثروت ملی

افشین بر نیاز به اصلاح سیاست‌های مالکیت فکری تأکید کرد و یادآور شد که این موضوع در شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز مطرح شده است. وی گفت سیاست‌گذاران باید ارزیابی کنند که آیا اصلاحات قانونی ضروری است یا خیر، و در صورت نیاز، از ظرفیت‌های مجلس شورای اسلامی و شورای عالی انقلاب فرهنگی برای اجرای آن استفاده کنند.

به گفته افشین، مالکیت فکری باید به عنوان یک دارایی و منبع ثروت ملی دیده شود؛ اما بدون مدیریت و مکانیسم‌های نظارتی مناسب، می‌تواند به یک بدهی تبدیل شود. او با اشاره به چالش‌های ثبت اختراع و نظام‌های مالکیت فکری، استدلال کرد که برخی اختراعات صرفاً به ابزاری برای کسب امتیازات علمی یا تجارت اعتبار پژوهشی تبدیل شده‌اند، نه ابزاری برای خلق ارزش اقتصادی. هدف، به گفته وی، باید تبدیل مالکیت فکری به ثروت ملموس و رشد اقتصادی باشد.

۳. فناوری‌های نوین برای سلامت معنوی

افشین در مورد سلامت معنوی نیز صحبت کرد و استدلال نمود که سلامت نباید صرفاً به رفاه جسمی محدود شود. وی گفت سلامت روانی و معنوی به همان اندازه مهم هستند و می‌توان از فناوری‌های نوظهور برای توسعه راه‌حل‌های نوآورانه در این حوزه استفاده کرد.

۴. تحول در دیپلماسی علمی و فناوری

اولویت دیگری که افشین برجسته کرد، مدرن‌سازی روابط علمی و فناوری بین‌المللی ایران بود. او استدلال کرد که فضای جهانی پس از جنگ، نیازمند تعاملات بین‌المللی قوی‌تر و مؤثرتر است. وی گفت در بسیاری از موارد، همکاری‌های بین‌المللی بدون آمادگی فرهنگی کافی در جامعه دنبال شده که رویکرد جدیدی را ضروری می‌سازد.

۵. مقابله با «فقر فناوری»

افشین مفهوم «فقر فناوری» را به عنوان یک چالش بزرگ نوظهور مطرح کرد. وی توضیح داد که اگرچه نابرابری اقتصادی بین ملت‌ها زمانی نگرانی اصلی بود، اما نابرابری فناورانه اکنون به تهدیدی بزرگ‌تر تبدیل شده است. به گفته او، شکاف تکنولوژیک می‌تواند از شکاف ثروت هم خطرناک‌تر باشد. وی برای کاهش این شکاف، مقرون‌به‌صرفه‌تر کردن فناوری و گسترش مشارکت‌های فناورانه بین کشورها را پیشنهاد کرد.

حرکت به سوی اجرا

افشین در پایان سخنان خود بر اهمیت برگزاری جلسات مشترک منظم با سازمان‌های مسئول همکاری‌های علمی و فناوری بین‌المللی، و همچنین بخش‌های مختلف معاونت علمی و فناوری تأکید کرد. هدف این است که اطمینان حاصل شود این پیشنهادات به اقدامات ملموس و نتایج قابل‌سنجش برای کشور تبدیل می‌شوند.

منبع: ایسنا