Book introduction
|
User comments
استاد شهیدی در این جلسه به بررسی موضوعات متعدّدی از جمله تتمه بحث عقد استصناع، شرطیت قبض ثمن در بیع سلم، مسئولیت وُراث، و ماهیت عقد بیمه پرداختند.
ایشان ابتدا با استناد به روایاتی چون موثقة ابن بکیر و صحیحة حلبی، به نقد استدلال کتاب «قراءات فقهية معاصرة» درباره وجوب قبض ثمن در مجلس بیع سلم پرداختند. استاد تأکید کردند که این روایات دلالت بر وجوب قبض در مجلس ندارند، بلکه تنها نشاندهنده متعارف بودن آن هستند و در صورت عدم تحویل مبیع، حق پس گرفتن پول برای مشتری محفوظ است، اما دلیلی بر اشتراط آن در عین عقد یافت نشد.
سپس درباره مسئولیت وراث در عقد استصناع توضیح دادند که چون این عقد مستقلّ است، با فوت یکی از طرفین منفسخ میشود و وراث مسئولیتی ندارند، مگر اینکه صانع قبل از فوت، اقدامی انجام داده باشد که باعث تلف مال مستصنع شده باشد. همچنین به تقدّم ادای دَین بر وفای به شرط ضمن عقد، اشاره کردند و بیان نمودند که در فقه، حکم صریحی برای این مورد وجود ندارد، اما عرفاً دَین مقدّم است.
استاد شبهه شرعی در برخی قراردادهای بیمه عمر را بررسی کردند و تمایز قائل شدند؛ قراردادهایی که ماهیت سرمایهگذاری با سود تضمینشده دارند، به دلیل شباهت به قرض ربوی یا مضاربه فاسد، اشکال دارند؛ اما قراردادهای متعارف مانند بیمه ماشین یا بیمه عمر با حقوق بازنشستگی، از نظر محتوا اشکالی ندارند. در خصوص ماهیت این عقود، نظرات فقها را بیان کردند: آقای حکیم عقد بیمه را در صورت نبود عمل محترم باطل دانسته و آن را هبه مشروطه یا مصالحه میدانند؛ مرحوم امام آن را عقد مستقلّ میدانند؛ و شهید صدر با تکیه بر عرف، آن را «ضمان عقلایی» یا ایجاد «عهده» مینامند که در آن شرکت بیمه متعهد به جبران خسارت میشود، نه بدهکار مالی. در پایان نیز به وکالت در بانکها و اذن حاکم شرع در تصاحب اموال مجهولالمالک و خمس آنها پرداختند.