فقه تغییر جنسیت 14

تقریرات ونصوص تعليمية

|

( 12 )
تغییر_جنسیت
فقه تغییر جنسیت 14

الأستاذ :

سید احمد خاتمي

تعريف الكتاب

|

آراء المستخدمين

استاد سید احمد خاتمی در این جلسه به بررسی دقیق حکم مهریه در تغییر جنسیت مرد به زن پرداختند و با رد مبانی غلط فقهی، بر ماهیت اعتباری نکاح دائم تأکید کردند. 

ایشان بیان داشتند که اگر مردی تغییر جنسیت دهد و زن شود، در صورتی که دخول صورت نگرفته باشد، زن باید نصف مهریه را به شوهرش (مردی که زن شده است) بازگرداند. دلیل این حکم، اجماع فقهای شیعه بر مالکیت زن از تمام مهریه به مجرد عقد نکاح است؛ چنان‌که در روایاتی مانند حدیث عبید بن زراره و روایت بخشش مهر پیش از دخول، نشان داده شده که طلاق قبل از دخول موجب بازگشت نصف مهر می‌شود، نه کل آن.

استاد خاتمی به شدت با استناد به نظریه «معاوضه بضع و مهر» که صاحب جواهر مطرح کرده، مخالفت کردند و آن را غلط دانستند. ایشان استدلال کردند که نکاح دائم یک «اعتبار عقلایی» میان زن و مرد است و نه یک معامله خرید و فروش کالایی. اگر نکاح معاوضه بود، نبود مهر یا عدم تعیین آن موجب بطلان عقد می‌شد، در حالی که با استناد به آیه ۲۳۶ سوره بقره («أَوْ تَفْرِضُوا لَهُنَّ فَرِيضَةً»)، صریحاً بیان شده که بدون تعیین مهر عقد نکاح محقق شده است که امکان طلاق وجود دارد. بنابراین، مهر المسمی جزء ماهیت عقد دائم نیست و در صورت عدم تعیین، مهر المثل جاری می‌شود.

ایشان سپس برای تمایز بیشتر، به نکاح متعه پرداختند و با نقل روایاتی از امام صادق (ع) که متعه را «مستأجر» و «اجاره» خوانده‌اند، نشان دادند که تنها در نکاح متعه است که رابطه معاورضی بین بضع و مهر برقرار است و عدم تعیین مهر، موجب بطلان آن می‌شود. در مقابل، در نکاح دائم این رابطه معاوضی حاکم نیست و نکاح یک پیوند شرعی و اعتباری است که ماهیت معامله تجاری ندارد. بنابراین، استناد به معاوضی بودن عقد نکاح برای توجیه بازگشت نصف مهر در تغییر جنسیت نادرست است و حکم بازگشت نصف مهر، ناشی از قاعده فقهی مالکیت زن بر مهر و احکام طلاق پیش از دخول است، نه اصل معاوضه در عقد نکاح.

الكتب المرتبطة بالوسوم