تعريف الكتاب
|
آراء المستخدمين
استاد سید احمد خاتمی در این جلسه به بررسی مسائل مستحدثه تغییر جنسیت پرداختند و بهطور خاص وضعیت مردی را تحلیل کردند که پس از ازدواج، تغییر جنسیت داده و به زن تبدیل شده است. ایشان بحث را در دو محور اصلی «نکاح» و «مهریه» آغاز کردند. در بخش نخست، استاد استدلال کردند که به دلیل تعریف هویت نکاح بر پایه تمایز مذکر و مونث، با تبدیل مرد به زن، ماهیت ازدواج از بین رفته و عقد باطل میشود؛ چرا که اکنون دو مونث در کنار هم قرار دارند و نیازی به سند طلاق نیست.
بخش دوم و چالشبرانگیزتر، مسأله مهریه است که به دو حالت دخول و عدم دخول تقسیم شد. در صورت دخول، با استناد به روایات باب ۵۴ و ۵۵ ابواب المُهُور، تمام مهر بر عهده فرد تغییر جنسیتداده، میباشد. اما چالش اصلی در صورت عدم دخول مطرح میشود. استاد خاتمی به اجماع فقهای شیعه اشاره کردند که زن به مجرد عقد مالک تمام مهر میشود و تنها در صورت طلاق قبل از دخول، باید نصف مهر را برگرداند. ایشان نظر ابنجنید اسکافی را که قائل به مالکیت نصف مهر در عقد و نصف دیگر پس از دخول است، بررسی کردند و نشان دادند که این نظر مورد تبعیت فقها نبوده و تنها در کتاب «مختلفالشیعیه» به عنوان نظر تاریخی نقل شده است. بنابراین، در تغییر جنسیت بدون دخول، چون اصل عقد باطل است اما طلاق واقع نشده، استصحاب عدم لزوم بازگشت نصف مهر جاری میشود و زن مالک تمام مهر باقی میماند. استاد همچنین عبارت امام خمینی ره را نیز تأیید کردند که فرمودند: وجوب پرداخت تمام مهر حتی بدون دخول در این حالت مورد تاکید است.
در نهایت، استاد به تفسیر آیه «وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً» پرداختند. ایشان با ارجاع به تفسیر کنز العرفان و نظر سید رضی، توضیح دادند که واژه «صَدُقات» جمع «صَدُق» به معنای هدیه و ملکیت زن بر مهر دلالت دارد. این تغییر رویکرد از زمان جاهلیت که پدرِ دختر مهر را میگرفت، نشاندهنده هدیه الهی به خود زن است. با این حال، استاد خاتمی هشدار دادند که نمیتوان تنها با تکیه بر اطلاقات قرآن و اضافهی «صدقات» به زنها، حکم قطعی ملکیت را بدون در نظر گرفتن سیاق آیات و قواعد فقهی استنباط کرد، بلکه باید به عبارت «آتوا» و سیاق کلی بحث توجه نمود.