این جلسه به بررسی دقیق «وقت تعلق وجوب زکات» در غلات چهارگانه (گندم، جو، خرما و انگور/کشمش) و تفاوت آن با «وقت وجوب اخراج» می‌پردازد. در این مسئله دو قول اصلی مطرح است:

۱. قول مشهور: زمان تعلق زکات در گندم و جو هنگام بسته‌شدن و سخت‌شدن دانه (انعقاد/اشتداد حب)، در خرما هنگام زرد یا قرمز شدن (اصفرار یا احمرار)، و در انگور هنگام غوره شدن (حصرم) است. پس از این زمان، زکات به مال تعلق گرفته و مالک نمی‌تواند تصرفی منافی حق فقرا انجام دهد، اگرچه زمان پرداخت و اخراج زکات پس از درو و چیدن است.

۲. قول محقق حلی و ابن‌جنید اسکافی: تعلق زکات منوط به زمان صدق واقعی عناوین شرعی گندم (حنطه)، جو (شعیر)، خرما (تمر) و کشمش (ضبیب) است.

ثمرات و آثار فقهی اختلاف اقوال: این اختلاف نظر در مسائل گوناگونی اثرگذار است؛ از جمله:

• ارث: در صورت فوت مالک، احتساب زکات از اصل ترکه یا تقسیم آن بین ورثه بر اساس نصاب شخصی، به وقوع فوت قبل یا بعد از زمان تعلق بستگی دارد.
• معاملات: خریدار محصول یا ولیّ طفل، با توجه به زمان معامله نسبت به زمان تعلق زکات، مسئول پرداخت آن خواهد بود.
• تغییر مصرف: اگر باغدار پیش از زمان تعلق زکات، تمام محصول انگور را آبغوره کند، زکات بر او واجب نمی‌شود.

بررسی روایات و معیار نصاب: ملاک نصاب زکات (پنج وسق)، محاسبه وزن محصول به حالت خشک‌شده (تمر و ضبیب) است؛ حتی اگر پیش از خشک‌شدن مصرف یا فروخته شود. در ادامه، روایت سلیمان بن خالد از امام صادق (ع) («لیس فی نخل صدقة حتی یبلغ خمسة اوساق...») بررسی سندی و دلالی شده و اشکالات محقق سبزواری و پاسخ‌های شیخ انصاری درباره لزوم تقدیر در عبارت روایت تحلیل می‌گردد